InfoNu.nl > Eten en Drinken > Producten > Hollandse Nieuwe

Hollandse Nieuwe

Hollandse Nieuwe Begin juni is het de tijd van Hollandse Nieuwe. Vaste prik. De haring wordt tijdens menig haringparty bij de staart gepakt om hem in de keel te laten glijden. Hollandse Nieuwe is een mooie naam voor de eerste haring van het haringseizoen en rondom het eerste vaatje wordt traditiegetrouw een haringevenement georganiseerd.

Veiling van het eerste maatje haring in Scheveningen

Scheveningen

Traditiegetrouw komt het eerste vaatje haring van de nieuwe oogst binnen in Scheveningen. Rondom dat feit wordt telkenjare een groots evenement georganiseerd om de vreugde te delen van een goede vangst en om de handel in nieuwe haring een impuls te geven. Hollandse Nieuwe moet een haring zijn met een mooi vetlaagje onder de huid en in de buik moet veel plankton aanwezig zijn. Als de zee voedselrijk is levert dat een vettere haring en betere kwaliteit van de Hollandse Nieuwe op.

Vet

Mei is de maand waar de vangst op maatjesharing wordt gestart. Doorgaans wordt er zes weken gevist, tot ongeveer half juli.
In mei, als de haring een vetpercentage van minimaal 16 procent heeft bereikt, begint de jaarlijkse periode waarin op maatjesharing wordt gevist. Het seizoen van het eten van de haring start in juni. Elk jaar wordt in Scheveningen begin juni het eerste vaatje geveild. De opbrengst gaat naar een goed doel. Van de start van het haringseizoen wordt een evenement gemaakt om de haring goed onder de aandacht van de consument te brengen. Het eerste vaatje brengt daardoor tienduizenden euro’s op en veel reclame voor de koper. Na de aanbieding van het eerste maatje haring barst de verkoop los en worden er overal in het land haringparty’s georganiseerd.

Wet

De start van het haringseizoen is bij verordening geregeld, zodat er voor Nederland één startdatum van het haringseizoen geldt. In de Verordening Hollandse Nieuwe uit 2007 staan de regels. Volgens die wet mag alleen haring Hollandse Nieuwe worden genoemd vanaf de aanbieding van het eerste maatje tot en met 30 september. Visboeren die hun haring het hele jaar Hollandse Nieuwe noemen lappen de warenwet aan hun laars en bedonderen hun klanten.

Maatje

Haring kan heel goed worden ingevroren en daarom kunnen we het hele jaar door genieten van de vis. Na het officiële haringseizoen heet haring maatjesharing en mag het niet meer verkocht worden als Hollandse Nieuwe. Ook haring die aan het begin van het seizoen gegeten wordt is ingevroren geweest. Dat is wettelijk verplicht. Alle haringen moeten volgens de wet de vriezer in om zeker te zijn dat de haringworm het loodje heeft gelegd. De parasiet is zeer schadelijk bij consumptie; hij kan de maag- of darmwand beschadigen.

Zout

In de tijd dat we nog geen diepvriezer kenden werd de haring zout gekaakt en in houten vaten bewaard. Hoe langer de haring in het vat zat hoe zouter hij werd. Na een jaar was de vis daardoor niet meer te eten, maar gelukkig was er na een jaar een nieuw haringseizoen met frisse nieuwe haring.

Kaken

Hollandse Nieuwe en maatjesharing moeten aan bepaalde eisen voldoen. Ze moeten:
  • minimaal 16 procent vet bevatten;
  • op de traditionele Hollandse manier gekaakt zijn;
  • op traditionele Hollandse manier gezouten zijn;
  • op traditionele Hollandse manier gefileerd worden.

Kaken betekent het verwijderen met een speciaal mesje van kieuwen en ingewanden van de nog niet geslachtsrijpe haring. De alvleesklier blijft zitten, want die produceert enzymen die de haring laten rijpen. Het zouten is belangrijk om de vis te kunnen bewaren en bovendien geeft het smaak.

Uitjes

Haring wordt soms met uitjes of zuur gegeten. De gesnipperde uitjes waren oorspronkelijk bedoeld om de tranigheid en het zout van de haring te verhullen.

Staart

Een haring eet je aan de kraam door hem bij de staart te pakken en in je mond te laten zakken. Wie van uitjes houdt slingert hem eerst even door de gesnipperde uitjes. Eén, twee of drie keer happen en weg is de haring. Aan de Amsterdamse haringkar krijg je de haring in stukjes gesneden, met een vorkje erbij. Het voorkomt haringhanden.

Uitgesteld

Elk seizoen is weer anders. Soms begint het seizoen vroeg en dan weer laat. In 2013, bijvoorbeeld, is de start van het haringseizoen later dan anders. Haringgroothandel, visdetailhandel en de aanvoerders besloten even te wachten met de nieuwe haring. De haring is door het koude voorjaar eind mei nog niet vet genoeg om tot Hollandse Nieuwe verwerkt te worden. De planktongroei is door de kou laat op gang gekomen en daarom heeft de haring zich ook later vet kunnen eten.
De veiling van het eerste vaatje Hollandse Nieuwe is uitgesteld van 5 juni naar woensdag 19 juni 2013. Het is voor de tweede keer in de geschiedenis dat de veiling van het eerste vaatje niet op de geplande datum plaatsvindt. Eerder gebeurde dit in 2006.
Het uitstel van het haringseizoen betekent dat vele haringparty’s moeten worden uitgesteld.

Plankton

Door het ontbreken van voldoende zonlicht in het sombere voorjaar van 2013 heeft de groei van plankton zich laat ontwikkeld. Plankton is als voedsel voor de haring van grote invloed op de groei van de vis. De Hollandse Nieuwe is niet één haringsoort. De vissen worden gevangen in de Noordzee en Oostzee. In de winter leidt de haring een sober bestaan. Hij eet niet eerder dan in het voorjaar en vermagert. Zo gauw de dagen langer worden en het water warmer, begint het plankton te groeien. De haring gaat in grote scholen op zoek naar dat voedsel om zich vanaf begin april tot half mei letterlijk moddervet aan plankton te eten. Het vet is eigenlijk nodig om in de zomer en het najaar hom en kuit te produceren. Een deel van de school haalt dat niet en komt in het net terecht. Dat wordt de haring die als Hollandse Nieuwe over de toonbank gaat. Hollandse Nieuwe is geen jonge haring, maar volgevreten vette haring die klaar is voor de zomer.

Goed

Wat is een goede haring:
  • blank vlees;
  • frisse, zilte geur;
  • zilte, romige smaak;
  • mals maar stevig vlees.

Lees verder

© 2013 - 2017 Sjaanfanameland, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Haring, het eerste vaatje, de geschiedenisTraditioneel levert het eerste vaatje haring heel veel geld op. In 2009 maar liefst 66 duizend euro. Maar waar komt dit…
De rolmops (opgerolde gefileerde zure haring) zelf bereidenDe rolmops (opgerolde gefileerde zure haring) zelf bereidenDe rolmops is een opgerolde gefileerde zure haring, waarin lange gekrulde uitjes zitten. Vaak worden er ook augurkjes in…
Is haring gezond?Is haring gezond?Van haring zijn er verschillende soorten, waarvan in Nederland de Hollands Nieuwe (maatjesharing) het bekendst is. Harin…
De Noordzee en het continentale platNederland ligt aan de Noordzee, een bijzonder stuk water. Een zee die ook wel de randzee van de Atlantische oceaan wordt…
Hollandse handel, aanloop naar de Gouden EeuwDe start van de Gouden Eeuw in de 17de Eeuw van de Noordelijke Nederlanden en de Republiek der Nederlanden heeft zijn oo…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Hollandse Nieuwe"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sjaanfanameland
Laatste update: 10-01-2016
Rubriek: Eten en Drinken
Subrubriek: Producten
Special: Horeca
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!