InfoNu.nl > Eten en Drinken > Producten > Over kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes

Over kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes

Het jaar loopt op het einde en dus zijn de kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes weer volop verkrijgbaar bij de supermarkt en de bakker. Hoewel ze tegenwoordig in het hele land worden verkocht, komen de kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes oorspronkelijk uit Noordoost- en Oost-Nederland. Al sinds de tiende eeuw worden in West-Europa wafels gebakken. Het bakken gebeurde aanvankelijk niet thuis, maar werd door monniken gedaan. Deze hostiewafels werden als zoenoffer of misbrood gebruikt in de kerken. Het Latijnse woord, hostiaoblata, verklaart waarom de bekende ijshoorntjes, die in feite ook opgerolde kniepertjes zijn - zij het van andere receptuur -, 'oublies' worden genoemd. Wafels vergelijkbaar met kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes vind je overal in Europa terug in uiteenlopende vormen en maten. Gemeenschappelijk hebben ze echter dat ze allemaal op hoge temperatuur tussen ijzers gebakken worden.

Symboliek

Voor het onderscheid: de kniepertjes zijn plat, de nieuwjaarsrolletjes - de naam zegt het al - zijn opgerold. Aan dit verschil ligt niet de creativiteit van de bakker ten grondslag, maar heeft een diepere betekenis. Het kniepertje symboliseert het oude jaar, dat als een boekrol ligt ontvouwen. Het rolletje staat voor het nieuwe jaar: in de rol liggen de geheimen van het nieuwe jaar nog veilig verborgen. In bepaalde streken eet men in de loop van de maand december alleen kniepertjes (knijpertjes, knieperkes, kniepkoukies), om ze vanaf nieuwjaarsdag te vervangen door de rolletjes.

Traditie

In het noorden en het oosten van Nederland is het al eeuwenlang traditie om rond de feestdagen kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes te bakken. De traditie wortelt met name in Groningen, Drenthe, Twente en de Achterhoek, waarbij er regionaal voorkeuren bestaan voor het platte wafeltje of het rolletje. De gebakken wafeltjes werden in een blik bewaard, zodat ze knapperig bleven. De gewoonte om slagroom in de rolletjes te spuiten is een verschijnsel van de laatste decennia.

Hoewel ze in hetzelfde soort ijzer gebakken worden, verschilt het kniepertjesdeeg van dat voor nieuwjaarsrolletjes. Nieuwjaarsrolletjes worden op dezelfde manier gebakken als de kniepertjes, maar worden - als ze nog warm zijn - opgerold rond een pollepel of een andere stok. De kniepertjes ontlenen overigens hun naam aan het feit dat de gietijzeren knijpijzers bij het bakken stevig moesten worden dichtgeknepen.

Thuis bakken

Jarenlang was het traditie om de wafeltjes thuis te bakken en op veel plaatsen gebeurt dat nog, zij het doorgaans met een elektrisch wafelijzer en niet langer boven het open vuur. De laatste decennia zijn de kniepertjes en met name de nieuwjaarsrolletjes echter ook volop in de supermarkt te vinden. Aanvankelijk alleen in het traditionele afzetgebied, maar tegenwoordig zijn ze in het hele land verkrijgbaar.

De producent

Er gaat - alleen al vanwege de geur - niets boven het zelf bakken van kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes. Toch zullen de meeste Nederlanders hun rolletjes in de supermarkt kopen, in de kenmerkende paarse verpakkingen van Vegter. Banketfabriek Jac. Vegter B.V. is 's lands grootste leverancier van nieuwjaarsrolletjes. Het familiebedrijf werd in 1874 opgericht en is sindsdien gevestigd aan de Sluiskade in Martenshoek (Hoogezand), niet ver van de stad Groningen.

Lees verder

© 2012 - 2019 Lourmarin, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kniepertjes/nieuwjaarsrolletjes maken met makkelijk receptKniepertjes/nieuwjaarsrolletjes maken met makkelijk receptIeder land heeft, rond de jaarwisseling, zijn eigen tradities en gewoonten. Zo is het bakken en eten van kniepertjes en…
Oud en nieuw: geschiedenis, tradities en gebruikenNieuwjaar is de dag waarop in de Westerse landen het begin wordt gevierd van het nieuwe jaar. De jaarwisseling staat bol…
Goedkoop of zelfs gratis kamperen bij de boswachterGoedkoop of zelfs gratis kamperen bij de boswachter. Het kan Lekker wandelen, kanoen, fietsen of in de natuur zijn en da…
Joodse werkkampenNamen als Sobibor en Auschwitz zijn bij vrijwel iedereen bekend als de kampen waar tijdens de Tweede Wereldoorlog meer d…
De nederlandse provinciesDe nederlandse provinciesNederland is een land met 16,86 miljoen inwoners. Nederland ligt in het westelijke deel van Europa en grenst aan de Noor…
Bronnen en referenties
  • www.nieuwjaarsrolletjes.nl
  • www.vegter.nl
  • www.wikipedia.nl

Reageer op het artikel "Over kniepertjes en nieuwjaarsrolletjes"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Lourmarin
Gepubliceerd: 19-12-2012
Rubriek: Eten en Drinken
Subrubriek: Producten
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!