Wijn uit Australië

Wat begon als wijnbouw voor Engeland is uitgegroeid tot een zeer moderne productie met enkele wereldberoemde wijnmakers. Australië is synoniem voor innovatie op gebieden als irrigatie en schroefdoppen zonder aan kwaliteit in te boeten.

Achtergrond

De start van de Australische wijnbouw ligt in Zuid-Afrika, want daar kwamen in 1788 de eerste wijnstokken vandaan; meegenomen door Arthur Philip, de eerste gouverneur van Australië. De eerste poging strandde echter, omdat de grond te rijk was aan voedingsstoffen en het klimaat te vochtig. Later, bij Sydney, had men meer succes. Op verzoek van de gouverneur stuurde Engeland enkele Franse krijgsgevangen om te helpen, maar zij wisten niets van wijnbouw... Het kwam pas later goed van de grond in Zuidoost-Australië met pioniers als James Busby, George Wyndham en Duitse immigranten in Barossa Valley.

De Engelse regering zag graag dat er meer wijn werd geproduceerd, omdat ze zo hoopten de rumconsumptie terug te dringen. Wijn bevat minder alcohol en moest als alternatief fungeren. De lichtzoete wijnen waren dan ook vooral bestemd voor export naar Engeland. Terwijl de wijnsmaak van de rest van de wereld veranderde, bleef Australië vasthouden aan haar traditie. De Australiërs zelf vonden de eigen wijn ook wel prima. In de jaren zeventig verschoof de productie dan toch naar wereldwijd beter gewaardeerde droge wijnen. Dit ging zeer snel doordat de wijnboeren de witte druiven op de blauwe stokken enten (een deel van een plant vastmaken aan een andere plant). Hierdoor hoefde de stokken niet gerooid te worden; een tijdrovend karwei. Ook de Australische regering deed een duit in het zakje door de aanplant van toprassen te stimuleren.

Hoewel Australië aanvankelijk nogal achterliep is de omslag nu zover dat andere landen de Australische wijnmakers om advies vragen. Zij vliegen de hele wereld over om de modernste technieken uit te leggen, zoals gisting op lagere temperaturen en rijping in eikenhouten vaten. Verder zijn er technieken ontwikkeld die het ook voor warmere streken mogelijk maken om frisse en fruitige wijnen te produceren.

Herkomst

Australische wijnen zijn bijzonder rijp en fruitig. Dit heeft alles te maken met het zeer zonnige klimaat. Het overgrote deel van Australië is te warm voor druiven. In het midden is de woestijn, terwijl het noorden en oosten tropische stranden heeft. De wijnbouw bevindt zich dus in het zuiden; het gebied heeft een lengte van zo'n 5000 kilometer.

Indeling van het gebied
Hoewel er tegenwoordig wijnstokken zijn in alle Australische provincies, zijn de volgende gebieden het belangrijkst:

1. South Australia: rondom Adelaide met de meeste productie van het totaal (40%). Barossa Valley en McLaren Vale zijn de beste gebieden rondom deze stad. Verder naar het zuiden is het koelere Coonawarra wat met name bekend is om haar Cabernet Sauvignon en Shiraz. In deze provincie vinden we ook Adelaide Hills, Clare Valley en Padthaway.
2. Victoria: rond Melbourne. Van zoete wijnen in het noorden tot mousserende wijnen in het oosten, dit wijngebied heeft een lange traditie (vanaf 1834) en is zeer divers. Yarra Valley en Pyrenees liggen wat hoger en staan bekend om hun witte wijnen. Victoria neemt ca. 20% van de totale productie voor haar rekening.
3. New South Wales: rondom Sydney. Dit wijngebied levert 30% van het totaal. Hunter Valley is beroemd om de bijzonder krachtige wijnen wat te danken is aan de sterke zon. In dit gebied is de Shiraz een veel gebruikte druif.
4. Nieuw-Zeeland: Natuurlijk geen province van Australië, maar wijnen uit deze landen worden vaak samen genoemd. De productie is lager dan in Australië, maar groeiende. In 1960 was er slechts 400 hectare wijngrond, nu is dat al 18.000 hectare. Het klimaat laat een lange rijpingsperiode toe door de vele zonuren en koele zeebried gedurende de nacht. Lange rijping geeft de Nieuw-Zeelandse wijn een volle smaak. De belangrijkste streken zijn Hawke's Bay op het Noordereiland en Marlborough op het Zuidereiland. Deze laatste streek is uiterst droog en zonnig wat goed is voor de Sauvignon Blanc en Chardonnay Blanc welke inmiddels wereldfaam genieten.

Hiernaast is er nog het kleine maar groeiende gebied Margaret River nabij Perth in Western Ausrtralia. South Eastern Australia is een aanduiding die gebruikt wordt voor wijn uit New South Wales, Victoria, Tasmania en delen van Queensland en South Australia.

De productie

In de afgelopen tien jaar is de totale wijnbouwoppervlakte verdubbeld naar 160.000 hectare. Circa 60% van de Australische productie is bestemd voor export. Het afgelopen decennium is de populariteit in Europa veel gegroeid, met name in Engeland. Daar wordt meer Australische wijn verkocht dan Franse. De constante kwaliteit speelt hier een sleutelrol in. Voordat de wijnen verscheept worden, zijn ze onderworpen aan een strikte kwaliteitscontrole. De Australische wijnboeren zijn niet gebonden aan allerlei regels, dus ze kunnen zelf de druiven, techniek en verbouwingsmethode kiezen. Australiërs bekijken het productieproces achterstevoren, dat wil zeggen ze willen vooral de beste wijn maken. Hiervoor mengen ze verschillende rassen uit verschillende gebieden, herkomst is dus van ondergeschikt belang. Als de kwaliteit maar goed is.

De druivenrassen in Australië komen vooral uit Europa met een voorkeur voor Franse soorten. Onder de witte druiven is de Chardonnay het populairst, gevolgd door Sémillon, Riesling en Sauvignon Blanc. Exotische rassen als Verdelho en Pedro Ximenez hebben ook een plekje veroverd. Onder de blauwe druiven is de Shiraz zeer populair. Deze soort komt oorspronkelijk uit het Rhônegebied, een van de warmste streken in Frankrijk. De rode wijnen uit Australië zijn in opmars, waarbij de Pinot Noit, Merlot, Syrah en Cabernet Sauvignon het beste uit de bus komen. Door de grote verschillen in bodemgesteldheid en klimaat zijn de wijnen uit verschillende streken echt anders.

Moderne inzichten
Zoals al eerder genoemd loopt Australië voorop in de moderne wijnproductie. De irrigatie van de stokken is tot op de druppel nauwkeurig. In Australië heerst geregeld ernstige droogte, dus water erg kostbaar. De warmte is enigszins een struikelpunt, want bij teveel zon rijpen de druiven te snel. De meeste wijngaarden worden daarom zo ver mogelijk naar het zuiden aangeplant en op hellingen waar het 's nachts afkoelt. Ook het druivenras wordt veelal beperkt tot soorten die niet te snel rijpen. Witte druiven worden 's ochtend vroeg of zelfs 's nachts geplukt en op lage temperatuur vergist. Ondanks de warmte wordt de wijn hierdoor toch fris.

De Australiërs en Nieuw-Zeelanders lopen ook voorop in het gebruik van de schroefdop. Wij associëren dit nogal een met slechtere kwaliteit, maar daar zijn zij het niet mee eens. Voorstanders van de kurk menen dat die beter is, omdat er zuurstof doorheen kan. Onderzoek schiet dit argument af, want de flessenhals bevat genoeg zuurstof voor verdere rijping of het behoud van fruitigheid. De schroefdop biedt een aantal voordelen: wijnen kunnen rechtop gezet worden, de fles kan veel eenvoudig open en dicht en een bedorven wijn door geïnfecteerde kurk komt niet meer voor. Het is enkel een afwijking van de traditie, maar dat vormt Down Under geen belemmering.

Bekende namen
Penfolds is het ultieme voorbeeld van de Australische werkwijze die de smaak van de wijn voorop stelt. Het bedrijf is onderdeel van het beursgenoteerde Southcorp Wines en behoort tot de wereldtop. Ongeveer 150 jaar geleden werd het opgericht door de Engelsman Christopher Rawson Penfolds. De vele wijngaarden liggen nu verspreid over South Australia en andere streken. Men bereikt er constante kwaliteit door telkens de beste druiven te selecteren, ongeacht de streek waar ze verbouwd zijn. De wijnen hebben een rijke smaak.

Peter Lehmann staat bekend als "de baron van Barossa". In 1978 hadden de wijnboeren een druivenoverschot en mochten wijnmakers geen druiven afnemen. Lehmann richtte toen met vrienden en familie een wijnbedrijf op en redde zo veel boeren van het faillissement. Inmiddels staat zijn zoon aan het roer van het bedrijf wat haar druiven betrekt van 183 wijngaarden in Barossa Valley. Constante selectie van de beste combinaties maakt dit wijnhuis tot een van de meest gerepecteerde in Australië.

Lees meer informatie over andere wijnen in mijn Special Wijn. © 2008 - 2009 Jantrao, gepubliceerd in Bier en Wijn (Eten en Drinken) op 11-05-2008, laatst gewijzigd op 18-05-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Jantrao is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kruidenwijn, lekker en anders: Deze kruidenwijn is niet alleen erg lekker, maar ook nog eens makkelijk te maken. In de wicca is deze wijn traditioneel bij het vieren van Samhain (Halloween)
• Bezinksel, volkomen natuurlijk: Dat de wijn bezinksel afzet, betekent niet dat hij slecht is, integendeel. Maar om een "schone" wijn te schenken als u dit bezinksel niet in uw glas wilt hebben, moet u deze "…
• Glühwein recepten: Glühwein hoort bij de kerst, vooral in de wintersportlanden. Glühwein wordt overal ter wereld in diverse varianten gedronken, op de kerstmarkt, tijdens de wintersport of thuis.
• Kruidenwijn, makkelijk en goed voor de gezondheid: Hier een eenvoudig recept om u eigen medicinale wijn te maken. ! Het is belangrijk nietvoor dokter te gaan spelen, stop nooit met voorgeschreven medicijnen…
• Wijnproeven kun je leren: Nederlanders gaan steeds meer wijn drinken, blijkt uit onderzoek. Ze zijn ook in toenemende mate geïnteresseerd in de productie van wijn en maken tijdens wijnproeverijen graag kenni…

Bronnen en/of referenties

• Australische wijnen. (november 2007). Gall & Gall.