InfoNu.nl > Eten en Drinken > Dranken overig > Koffie, anders bekeken

Koffie, anders bekeken

Koffie, dat donkere drankje dat opgehemeld en vergruisd wordt. Waarom is het zo populair? Is er een fysiologische reden voor zijn populariteit? En wat dronken de mensen in Europa voor ze koffie leerden kennen? Waarmee hebben onze voorouders 's morgens hun humeur opgevrolijkt, toen men in Europa de koffie van de Abessijnse koffiestruik nog niet kende en ook andere genotmiddelen zoals suiker weinig voorhanden was? Het antwoord is vrij eenvoudig: zij aten 's morgens reeds biersoep en spoelden hun keel met flink veel bier, wijn en sterke drank.

Koffie vervanger van bier?

Zowat 350 jaar geleden begon een nieuwe drank, de koffie aan zijn opmars in Europa. Het stuitte in het begin op hevig verzet van de geneeskundigen, per slot van rekening zou hij ongezond zijn, impotent maken en zelfs de borsten laten verslappen. In sommige landen, zoals Duitsland speelde daarbij nog een rol dat het geen koloniën had die de koffie hadden kunnen leveren. Het verspillen van deviezen voor geïmporteerde genotmiddelen werd steeds beschouwd als een onderneming waar door de staat een halt aan moest worden toegeroepen. Zo staat er in een bekendmaking van het bisdom Hildesheim: 'Uw vaders, Duitse mannen, dronken brandewijn en werden als Frederik de Grote met bier grootgebracht, waren vrolijk en welgemutst. Dat willen wij ook.'
Verder moesten alle koffiemolens en koffieserviezen worden vernietigd. In Pruisen snuffelden 'koffieruikers' in dienst van de staat naar verboden koffiezetten in de huizen van de onderdanen. Maar het heeft allemaal niets geholpen, noch de universitaire 'voedingsvoorlichting', noch de verboden, noch het advies liever een borrel te drinken.

Het dagelijks 'drinken' deed destijds wel iets tegen het slechte humeur, maar benevelde ook het verstand. Het is dan ook geen wonder dat de koffie, die rond het midden van de 17de eeuw naar Europa kwam, snel populair werd: een welkom alternatief voor de alcohol. Ook suiker en tabak veroverden in die tijd al snel heel Europa. Deze genotmiddelen, die zo belangrijk zijn voor stemming en staatskas, zijn op ons continent dus ongeveer 300 jaar oud. In de strijd tegen de alcohol heeft de koffie meer bereikt dan de pamfletten die geheelonthouders verspreiden. Want koffie is overdag gewoon beter geschikt om het humeur op te vrolijken dan spiritualiën.

Waarom schiep de natuur de cafeïne?

In het 'wild' heeft de cafeïne een heel andere functie. De koffiestruik beschermt zich hiermee tegen zijn vijanden. Cafeïne werkt als een all-round pesticide en versterkt de organische afweer van de plant. Zij doodt vooral insecten en mijten die de koffiestruik belagen. In de jonge, niet verhoute twijgen is het gehalte aan cafeïne het hoogst, omdat deze voor vraatzuchtige vijanden het aantrekkelijkst zijn. Ook kiemende zaden lopen veel gevaar te worden opgegeten. Daarom stijgt het cafeïnegehalte in koffiezaailingen aanzienlijk. Hiermee wordt tevens verhinderd dat de zaden van ongewenste concurrerende planten kunnen ontkiemen. Tegelijkertijd doodt de cafeïne van de afgeworpen bladeren tijdens de verrotting onkruiden. Dit machtige wapen van de koffiestruik is door de mens met behulp van een gecompliceerde bereidingsmethode omgesmeed tot een stemming-verbeteraar. En daar profiteren wij nu nog steeds van. En zoals dat gaat met genot-middelen, we gaan er te veel van gebruiken, we gaan over doseren waardoor er veel negatieve effecten, bijwerkingen optreden en we deze genotmiddelen als ongezond gaan beschouwen.

En in plaats van koffie als een drankje van de duivel te behandelen, kunnen we beter beseffen dat de koffie een fysiologische en psychologische functie heeft in het menselijk lichaam en dat we om gezond te zijn, dus beter niet kankeren over koffie en andere nuttige en natuurlijke genotmiddelen in ons leven. Maar leren om deze genotmiddelen te doseren.

Enkele positieve wetenschappelijke onderzoeken over koffie

  • Higdon JV, Frei B. Coffee and health: a review of recent human research. Crit Rev Food Sci Nutr. 2006;46(2):101-23.
  • Baker JA, Beehler GP, Sawant AC, Jayaprakash V, McCann SE,Moysich KB. Consumption of coffee, but not black tea, is
  • associated with decreased risk of premenopausal breast cancer. J Nutr.2006 Jan;136(1):166-71.
  • Dórea JG, da Costa TH. Is coffee a functional food? Br J Nutr.2005 Jun;93(6):773-82.
© 2012 - 2019 Herborist, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Recepten voor koffie met alcohol en ijsRecepten voor koffie met alcohol en ijsKoffie is een eeuwenoude drank die tevens samen met thee de meest gedronken drank van Nederland is. Gemiddeld drinkt een…
Koffiesoorten: welke koffie kies jij?Koffiesoorten: welke koffie kies jij?Naast de gewone koffie zijn er natuurlijk nog heel veel andere soorten. Als je op het terras zit zie je ze wel eens de r…
Koffierecepten met chocoladeKoffierecepten met chocoladeNederlanders drinken de gehele dag koffie. We beginnen direct al bij het ontbijt met een sterke kop koffie. Om zo goed w…
Spaans: Culinaire woordenlijst  DrankenSpaans: Culinaire woordenlijst DrankenBent u in Spanje of in een Spaans sprekend land op vakantie en u wilt graag iets te drinken bestellen in het Spaans? Lee…
Koffie: de Flat WhiteDe Nederlandse consument lijkt steeds kritischer te worden als het gaat om: het kopje koffie. Waar jarenlang de ouderwet…
Bronnen en referenties
  • https://sites.google.com/site/kruidwis/genotsmiddelen
  • https://sites.google.com/site/kruidwis/planten-van-a-tot-z/coffea-koffie

Reageer op het artikel "Koffie, anders bekeken"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Herborist
Laatste update: 28-11-2012
Rubriek: Eten en Drinken
Subrubriek: Dranken overig
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!