Het Ayurvedisch Kookboek

Ayurveda komt steeds meer in de belangstelling, ook wat betreft eetgewoonten. Ayurvedisch koken, hoe doe je dat? Dat lees je in Het Ayurvedisch Kookboek van Anil Kumar Mehta. Het boek beoogt een bijdrage te leveren aan ons welbevinden en het eten volgens ayurvedische inzichten is daarbij een flinke stap voorwaarts. Voordat je aan de slag gaat met potten en pannen, moet je wel eerst je eigen constitutie bepalen. Want ayurvedisch koken draait om eten volgens de eigen constitutie.

Anil Kumar Mehta

Anil Kumar Mehta is geboren en getogen in India. Hij is één van de weinigen die in India een universitaire graad GAMS (Graduate of Ayurvedic Medicine and Surgery) heeft behaald. Parallel aan deze studie rondde hij ook een studie allopathie (reguliere geneeskunde) af. Mehta voerde een eigen praktijk in New Delhi, totdat hij in 1980 naar Nederland kwam. Thans leidt hij het Ayurvedisch Gezondheidscentrum Nederland, één van de meest vooraanstaande klinieken op het gebied van Ayurveda. Voor uitgebreide informatie zie de website www.agn-ayurveda.com.

Ayurveda - kennis van het leven

Ayurveda is een Hindoeïstische gezondheidsleer uit India, gebaseerd op oude teksten van het Sanskriet, Charaka Samhita en Susrutu Samhita. Volgens de traditie werd deze leer door de goddelijke kosmische geest Brahman geopenbaard.
Ayurveda betekent "kennis van het leven" (ayur leven - veda kennis). Ayurveda is geen religieuze visie op de gezondheid van lichaam en geest, maar is een uitgebreid systeem van medische voorschriften en praktische toepassingen. De Charaka Samhita is een lange filosofische tekst, aangevuld met hygiënische en medische informatie. Alhoewel de oude teksten als basis blijven gelden voor Ayurveda, ontwikkelt zich deze gezondheidsleer wel mee aan de hand van heersende opinies met betrekking tot ziekte en gezondheid. De Ayurveda kenmerkt zich door een holistische visie op de gezondheid van lichaam en geest. Het gaat erom de energie in lichaam en geest in balans te houden. (zie ook mijn artikel "Natuurlijke massageproducten met kruiden uit India").

In de Westerse wereld staat Ayurveda steeds meer in de belangstelling, als onderdeel waarvan bijvoorbeeld de farmacologische werking van Indiase kruiden. Dit laatste heeft o.a. geleid tot registratie van ayurvedische medicijnen. En kruiden gebruik je natuurlijk in de keuken. Die kruiden hebben allerlei werkingen, behalve dat ze aan het voedsel een bepaalde smaak meegeven.

Ayurvedisch koken

Wie nu denkt even van het Ayurvedisch koken zijn lifestyle te maken, kan echter niet over één nacht ijs gaan. Het allerbelangrijkste is dat je je eigen constitutie definieert, want voor de verschillende constituties gelden met betrekking tot het voedingspatroon verschillende adviezen. Het vereist enige zelfkennis om je eigen constitutie te kunnen bepalen of m.a.w. in te zien wat bij je past. Volgens de leer van de Ayurveda bestaat het lichaam uit drie dosha's: Vata (de elementen ether en lucht), Pitta (het element vuur) en Kapha (de elementen water en aarde). In Het Ayurvedisch Kookboek staan de kenmerken van het Vata, Pitta en Kapha type omschreven.

• Vata vertegenwoordigt het algemene principe van beweging: spierbewegingen, zenuwstelsel, denken
• Pitta vertegenwoordigt het principe van transformatie: spijsvertering en hormoonproductie
• Kapha vertegenwoordigt de cohesie: weefselvorming, celvorming, gewrichten, vochthuishouding

In ieder mens zijn alle drie dosha's aanwezig, maar bij de één is bijvoorbeeld Vata sterker aanwezig en bij de ander Pitta. Hoofdzaak is dat de dosha's in balans zijn. Heb je eenmaal je eigen constitutie bepaald, dan ben je er nog niet. De ayurvedische voedingsleer werkt ook met eigenschappen:

• Rajas: van rajas voedsel wordt men rusteloos en druk (bijv. droog voedsel zonder ghee of olie, alcohol, tabak en alles waar te voor staat
• Tamas: tamas voedsel maakt de geest duf: in grote lijnen "voedsel uit de muur" etc.
• Sattva: sattva voedsel maakt de geest rustig, voornamelijk voedsel wat met zorg en liefde is bereid en bij voorkeur biologisch geteeld

Het moge duidelijk zijn dat de verschillende eigenschappen van voedsel op elk type mens een andere uitwerking hebben. Daarnaast hebben ook de seizoenen invloed op het menselijk lichaam en is ook dat weer voor iedereen anders.

Het Ayurvedisch Kookboek

In Het Ayurvedisch Kookboek van Anil Kumar Mehta (uitgeverij Gopher 1e druk 2004, laatste herdruk 2011) staan de kenmerken van de drie dosha's beschreven en de voor elk type geldende voedingsadviezen. Bovendien een lijst met algemene leefregels voor elke constitutie.

De zes smaken
Volgens de Ayurveda moeten in ons voedsel alle zes smaken (zoet, zuur, zout, scherp, bitter en wrang) vertegenwoordigd zijn, omdat alle deze zes smaken Vata, Pitta en Kapha verhogen danwel kalmeren. Dus ook hier gaat het om balans.

Kruiden
In de Ayurvedische keuken worden kruiden vooral gebruikt om de gezondheid te bevorderen of te ondersteunen. De kruiden die in het boek worden besproken kunnen voor iedere constitutie gebruikt worden, maar de aanbevolen hoeveelheid daarvan verschilt per constitutie. Het boek geeft ook een aantal kruidenmengsels op die voor iedereen te gebruiken zijn (speciaal samengestelde Ayurvedische kruiden voor gezond voedsel).

Recepten voor Ayurvedische gerechten
In het boek is een aantal recepten opgenomen. Om deze te bereiden zijn de steekwoorden: aandacht en liefde. En een voorraad van de meest voorkomende kruiden en andere ingrediënten uit de Ayurvedische keuken is onontbeerlijk.
Het boek eindigt met suggesties voor uitgebalanceerde weekmenu's en voeding voor mensen met bepaalde kwalen, zoals suikerziekte, rheuma, astma etc.