InfoNu.nl > Eten en Drinken > Diversen > Jodiumtekort: symptomen, oorzaak, testen en aanvullen

Jodiumtekort: symptomen, oorzaak, testen en aanvullen

Jodiumtekort: symptomen, oorzaak, testen en aanvullen Jodiumtekort symptomen bestaan uit vermoeidheid, spierpijn, gewrichtsklachten, slaapproblemen en haaruitval als gevolg van een traag werkende schildklier. Jodium is een spoorelement dat nodig is voor de productie van schildklierhormonen. Deze hormonen zijn van belang voor een goede groei, de ontwikkeling van het zenuwstelsel alsmede de stofwisseling. Het lichaam maakt geen jodium aan en daarom vormt het een essentieel onderdeel van je dieet. Jodium wordt gevonden in verschillende voedingsmiddelen, zoals zeewier, zeevis en eieren. Er zit toegevoegd jodium in gejodeerd keuken-, tafel- en dieetzout, bakkerszout, brood dat gebakken is met bakkerszout en sommige vleeswaren. Mensen die weinig tot geen brood eten waarin bakkerszout is verwerkt en ook geen gejodeerd keukenzout gebruiken, kunnen een jodiumtekort krijgen.

Jodiumtekort


Wat is jodium?

Jodium is een spoorelement: een mineraal waar je lichaam maar erg weinig van nodig heeft. Jodium is van nature aanwezig in de bodem en zeewater. Planten en dierlijk voedsel dat groeit op een bodem die jodium bevat, zullen deze opnemen. Op deze manier komt het beschikbaar in het voedsel.

Hazelnoten en walnoten / Bron: Istock.com/jjovanottiHazelnoten en walnoten / Bron: Istock.com/jjovanotti
Waar zit jodium in?
De beschikbaarheid van jodium in levensmiddelen verschilt in verschillende delen van de wereld. Jodium komt voor in zeewier, zeevis, eieren en sommige vleeswaren. Andere bronnen van jodium zijn zilvervliesrijst, noten (cashewnoten, hazelnoten en walnoten) en fruit als aardbeien, banaan, appel, ananas, kokosnoot, rabarber, mango en dadels. Daarnaast komt jodium voor in brood dat gebakken is met bakkerszout. Doordat in Nederland van nature niet veel jodium in de voeding zit, wordt het spoorelement aan verschillende producten toegevoegd. Volgens het Voedingscentrum zijn dat:
  • gejodeerd keuken- en tafelzout;
  • gejodeerd dieetzout met een laag natriumgehalte;
  • bakkerszout voor het bakken van brood en broodvervangers (het staat bakkers vrij dit wel of niet te doen);
  • nitrietpekelzout voor vleeswaren.

Wat zijn de symptomen van een jodiumtekort?

Jodiumtekort was in het verleden een belangrijke oorzaak van struma en mentale retardatie bij kinderen. Struma betekent schildkliervergroting, in de volksmond ook bekend onder de naam 'krop'. Sinds de introductie van gejodeerd zout is het aantal gevallen van jodiumtekort enorm gedaald.

Brood / Bron: Istock.com/LyashikBrood / Bron: Istock.com/Lyashik
Oorzaak jodiumtekort
De schildklier is een vlindervormig orgaan dat zich aan de voorzijde onder in de hals bevindt, onder het strottenhoofd, In de schildklier zit normaal gesproken een grote voorraad jodium. Als je te weinig jodium binnenkrijgt, merk je dit vaak pas na enkele jaren. In Nederland kan een jodiumtekort ontstaan als je:
  • te weinig of geen brood eet;
  • ongejodeerd of biologisch brood eet; en bovendien
  • geen gejodeerd keukenzout gebruikt.

De schildklier gaat bij jodiumdeficiëntie trager werken, wat 'hypothyreoïdie' wordt genoemd, en opzwellen.

Hoe wordt jodiumdeficiëntie behandeld?

Jodiumdeficiëntie kan worden aangetoond door een jodium-urinetest en kan succesvol worden behandeld met orale jodiumsuppletie. Deze vult het tekort aan. In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde staat een casus van een meisjes van 8 jaar waaruit blijkt dat jodiumdeficiëntie op basis van een inadequate jodiuminname in Nederland nog steeds voorkomt:

Een meisje van 8 jaar had sinds enkele maanden een struma. Haar voedingpatroon was aangepast aan veronderstelde voedselallergieën. Zij at nooit broodproducten en er werd geen zout aan het eten toegevoegd in de veronderstelling dat zout schadelijk is. De waarde van het thyroïdstimulerend hormoon (TSH) was niet afwijkend, de vrij-T4-waarde verlaagd en de T3-waarde hoog-normaal. Uit het urineonderzoek bleek een verlaagde jodiumuitscheiding. Echografie liet een diffuus vergrote schildklier zien.¹

Makreel / Bron: Istock.com/Lilechka75Makreel / Bron: Istock.com/Lilechka75

Jodium en voeding

Volgens het Voedingscentrum krijg je dagelijks genoeg jodium binnen als je 6 boterhammen per dag eet van brood met 1,2% bakkerszout. Daarnaast doe je er verstandig aan om regelmatig eieren en zeevis te eten, zoals witvis (kabeljauw, koolvis, schelvis, rode mul), vette zeevis (haring, makreel, zalm, tonijn) en platvis (schol, tong, heilbot). Daarnaast komt er jodium voor in kaas en melk.

Aanbevolen inname jodium

De Scandinavische aanbevelingen worden in Nederland aangehouden wat betreft jodium:

Wie?Hoeveelheid (microgram)
Kinderen 6-11 maanden50
Kinderen 1-2 jaar70
Kinderen 2-5 jaar90
Kinderen 6-9 jaar120
Mannen en vrouwen vanaf 9 jaar150
Zwangere vrouwen175
Vrouwen die borstvoeding geven200

Noten:
  1. Rutger M. van Ree, Tom D. van Mierlo en Wilma Verburgt. Jodiumdeficiëntie door afwijkend voedingspatroon. Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A4374

Lees verder

© 2016 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Jodium in voedselJodium in voedselJodium is een essentieel mineraal dat de aanmaak van hormonen in de schildklier stimuleert. Een jodiumtekort heeft zeer…
Hoe beschermt jodium ons tegen radioactieve straling?Hoe beschermt jodium ons tegen radioactieve straling?Door de wetenschap wordt ons, na een ongeval in een kerncentrale, aangeraden massaal jodiumtabletten te slikken. Op die…
Struma: oorzaken, behandelingStruma: oorzaken, behandelingStruma is wereldwijd gezien de meest voorkomende schildklierafwijking. Struma hoeft niet altijd meteen behandeld te word…
Jodium en gejodeerd zout, gevaren en voordelenJodium is een belangrijk element. Het regelt onder andere de waterhuishouding. Jodium staat vooral bekend omdat het het…
Hormoonstelsel onder de loep  de schildklierHormoonstelsel onder de loep de schildklierDe schildklier maakt thyroxine aan, een hormoon dat een regulerende invloed heeft op tal van stofwisselingsprocessen. Bo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Arnavaz / Wikimedia Commons
  • http://www.thyroid.org/iodine-deficiency
  • http://www.lifeextension.com/magazine/2011/10/the-silent-epidemic-of-iodine-deficiency/Page-01
  • http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/jodium.aspx
  • http://www.uitdaging.net/gezond/jodium.html
  • http://sulla-salute.com/gezondheid/otorrinolaringologia/voedingsmiddelen-rijk-aan-jodium.php
  • Rutger M. van Ree, Tom D. van Mierlo en Wilma Verburgt. Jodiumdeficiëntie door afwijkend voedingspatroon. Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A4374
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/jjovanotti
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/Lyashik
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/Lilechka75

Reageer op het artikel "Jodiumtekort: symptomen, oorzaak, testen en aanvullen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 25-01-2017
Rubriek: Eten en Drinken
Subrubriek: Diversen
Special: Mineralen
Bronnen en referenties: 10
Schrijf mee!