De sojaboon nader bekeken

Soja is in de Nederlandse keuken steeds meer ingeburgerd geraakt. Althans de bekendheid met het bestaan van dit product is groot. Maar er is nog geen massale consumptie van soja. Er hangt misschien toch nog steeds een waas van "alternatief" en "niet lekker" over de soja. Maar wat is soja eigenlijk? Waar komt het vandaan en welke stoffen bevat de sojaboon? Daarom de sojaboon nader bekeken.

Glycine max - De Sojaboon

Glycine max is de Latijnse naam voor de sojaboon. De sojaboon is een peulvrucht met gele bonen, maar er bestaan ook rassen met bruine, groene en zwarte bonen. De boon bevat 18% vet en 43 tot 49% eiwit. Van de boon wordt plantaardige olie gemaakt (één van de meest gebruikte plantaardige olie ter wereld) en sojameel (ook wel sojaschroot genoemd). Deze Sojameel is de belangrijkste bron van plantaardig eiwit dat gebruikt wordt door veevoeders.

De Sojaboom wordt al meer dan duizend jaar geteeld en gebruikt in de keuken. Al vanaf 2828 VC werd de sojaboon beschreven door Shen Nung (Chinese keizer). In die periode werd soja beschouwd als één van de heilige gewassen. Naast soja werden ook gerst, gierst, rijst en tarwe tot de heilige rassen gerekend.

Soja is een heel veelzijdig product. Het kan gebruikt worden als hele sojabonen, maar vaak wordt het bewerkt. Denk daarbij aan sojamelk, sojasaus, sojaolie , tofu of miso. Tempeh, een ander bekend sojaproduct, wordt verkregen door eetbare schimmels. Deze zetten de soja om in tempeh.

Hoe gezond is de sojaboon?

De eerste gedachte bij soja is toch wel dat het hier gaat om een gezond product. Er zijn ook gezondheidsvoordelen verbonden aan de consumptie van soja. Het Amerikaanse FDA (Food & Drug Administration) staat zelfs toe dat op de verpakking van voedingsmiddelen gezondheidsclaims worden afgedrukt.
Gezondheidsvoordelen door de consumptie van soja zijn bijvoorbeeld verminderde kans op een hartaanval, verminderd kaalheid bij mannen en zou preventief werken bij chronische ziekten.

Soja bevat Lecithine
De stof lecithine, die in de sojaboon voorkomt, heeft de eigenschap om cholesterol in oplossing te houden (emulgator). Hierdoor kunnen hart- en vaatklachten verminderd worden.

Soja bevat eiwitten
De sojaboon bevat een grote hoeveelhied eiwitten. Een overdadig gebruik van soja kan dan ook dezelfde klachten geven als overdadig vleesgebruik.

Soja bevat isoflavonen
Soja is rijk aan isoflavonen. Er wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de gunstige effecten van deze stof. Vooral het effect op de symptonen van de menopauze staan volop in de belangstelling. Zo zouden slapenloosheid, nachtelijk zweten en opvliegers afnemen. Maar misschien wel veel belangrijker is dat het gebruik van soja een positief effect heeft op het cholesterolgehalte, osteoporose en hartkwalen.
Sojabonen, sojameel, sojanoten en tempeh bevatten het hoogste gehalte isoflavonen.

Soja in de keuken

Soja heeft de naam gezond te zijn. Maar toch hebben de meeste mensen niet direct de associatie met lekker. Misschien komt dit ook door de onbekendheid met het product.
Het assortiment producten wordt nog steeds uitgebreid. Soja is ook al lang niet meer alleen maar verkrijgbaar in natuur- en reformwinkels. Ook de reguliere supermarkt heeft tegenwoordig een groot assortiment producten op basis van soja. Uiteraard gaat het hier om de wel bekende sojamelk, maar ook producten als chips, kaas, noten, protein bars, saus, ijs, yoghurt en snacks op basis van soja zijn volop verkrijgbaar.

Sojamelk
Sojamelk is een heel voedzame drank, die een hoge kwaliteit eiwitten, isoflavonen en vitames-B bevat. Het is te koop in natuurwinkels en tegenwoordig ook in de meeste supermarkten. Bekende merken zijn Adez en Alpro. Op de in de sojamelk zittende eiwitten kan een allergische reactie komen. Dit komt echter slechts bij 1% van de bevolking voor.

Genetisch gemodificeerde soja

De laatste jaren is de sojaboon vaak onderwerp van een hevige discussie. De boon is in opspraak vanwege de genetische modificatie. Genetisch gemodificeerde soja wordt daarom alleen nog maar gebruikt voor veevoer. Deze grondstof wordt geimporteerd vanuit Argentië.
Sojabonen voor de menselijke consumptie zijn grotendeels afkomstig uit Brazilië en niet-gemodificeerd.