USA: Krispy Kreme Doughnuts

De vroegere Amerikaanse thriller en detectivefilm was gewoon ondenkbaar zonder ‟doughnuts". Het scheen de geliefkoosde snuisterij van politiemensen te zijn, maar ook de gewone Amerikaan was verlekkerd op deze deegrolletjes. Het verhaal van mijn favoriete donut, Krispy Kreme.

Wat zijn doughnuts?

De origine van doughnuts is ontegensprekelijk een Europees recept en ontstond in de Lage Landen als de ‟smoutebol". De eerste Hollandse kolonisten introduceerden reeds rond 1650 het recept van deze goedkope lekkernij in Amerika als in olie gefrituurde deeg-bollen, waarin een noot was verwerkt. De Britten konden natuurlijk niet het woord ‟smoutebol" uitspreken, maar de combinatie van dough (deeg) en nut (noot) werd algauw ‟doughnut", of donut in de moderne Amerikaanse schrijfwijze. Gaandeweg verdween de noot, want die waren vrij duur, en rond 1847 kwam de jonge Gregory Hanson op het idee om de deegbol plat af te vlakken en een gat in het midden te maken, zodat heel de deegmassa door en door zou gefrituurd zijn.

De Concurrentie

Jaren lang zwaaide het merk Dunkin' Donuts de plak op zowat heel de Amerikaanse markt en de Amerikaanse films met doughnut-vretende politiemensen zijn legio, maar het typeert wel hoe sterk en hoe lang deze lekkernij er reeds geïntroduceerd is. Deze Amerikaanse smoutebollen zijn zeer lekker wanneer ze vers en warm zijn, maar reeds na één dag smaken ze minder goed. De doughnuts van Krispy Kreme zijn echter minder zwaar en vet, en een ietsje beter bestand tegen veroudering. Als ze vers uit de machine komen, smelten ze gewoon weg op de tong!

The Krispy Kreme Story

Het begin

Het officiële verhaal van Krispy Kreme is zoals alle Amerikaanse succes-stories zwaar aangedikt en de wat ongelukkige passages worden doorgaans gerieflijk met de mantel der vergetelheid bedekt... Hierna vind je dus mijn versie. In 1933 kochten Vernon Carver Rudolph en zijn partner een doughnut shop in Paducah (Kentucky) van een Franse Chef uit New Orleans en kregen er een geheim recept bij voor met gist gerezen doughnuts. De uitbating van dat winkeltje moet niet al te denderend geweest zijn, want reeds in 1935 verhuisden ze naar Nashville (Tennessee), waarna hij samen met enkele familieleden shops opende in Charleston (West Virginia) en Atlanta (Georgia) voor de verkoop van doughnuts aan lokale groentewinkels.

Opnieuw proberen

Ofwel rendeerde de zaak niet al te best, ofwel kwam er een familiaal haar in de boter, maar het is een feit dat Rudolph in 1937 zijn partner, familie en heel de boel gewoon in plan liet om elders zijn eigen doughnut shop op te richten. Met twee kameraden reed hij naar Winston-Salem (North Carolina), met enkel nog zijn recept, een beetje gerief in de koffer en de naam Krispy Kreme Doughnuts. Als rasechte Amerikanen hadden ze wel veel uitleg, maar amper nog 25 $ in de gezamenlijke pocket... Met die centjes huurden ze een gebouw in Salem en aangezien hij zelfs geen geld meer had om ook nog de noodzakelijke ingrediënten aan te kopen, praatte hij een lokale winkelier omver om hem deze voor te schieten tot zijn doughnuts afgewerkt zouden zijn.

Succes!

Op 13 juli 1937 werden de eerste Krispy Kreme doughnuts gemaakt in de Winston-Salem shop, met als bestemming opnieuw de groentewinkels. Maar al snel stopten er ook particulieren om zelf ook zijn doughnuts te bestellen en spitsvondige Rudolph sloeg maar ineens een gat in de muur van het gebouw om ook rechtstreeks aan voorbijgangers te kunnen verkopen. Hoe de relatie met de eigenaar verder verliep na dat gat, vertelt het verhaaltje niet...

Ontwikkeling van machines

In de jaren 1950 ontwikkelden ze gaandeweg machines om het handwerk te kunnen mechaniseren en uiteindelijk verliepen het uitgieten en snijden van de deeg, het frituren, glazuren en stapelen helemaal automatisch. In 1962 kwam er opnieuw een sprong doordat de deeg niet meer werd gesneden, maar wel met hoge druk werd geblazen. In 1973 overleed Vernon Rudolph en drie jaar later verkochten zijn erfgenamen heel het bedrijf aan de Beatrice Foods Company uit Chicago (Illinois). Het hoofdkwartier bleef wel in Winston-Salem.

Franchising

In 1982 kocht een groepje franchisers de Krispy Kreme Doughnut Corporation terug van Beatrice Foods en gaandeweg werden ze vrij bekend in heel het zuid-oosten van de US. In 1995 openden ze de eerste winkel buiten deze regio in Indianapolis (Indiana), en nadien ging het snel met New York City in 1996 en Los Angeles (California) in 1999. In 1997 kreeg Krispy Kreme plechtig zijn erkenning in de Amerikaanse gemeenschap doordat zijn producten werden tentoongesteld in de Smithsonian National Museum of American History in Washington DC... Dat kan alleen in Amerika, stel je voor dat Jeanne Vandervaeren bij ons ooit een medaille zou krijgen voor haar smoutebollen...

Beursgang

In 2000 profiteerde Krispy Kreme van de Amerikaanse beurs-gekte door 13.800.000 aandelen uit te geven aan 5.25 $ per aandeel op de NASDAQ met het symbool KREM. Daarmee rijfde het bedrijf een slordige 72 miljoen dollar werkingskapitaal binnen en reeds in 2001 verkochten de grote aandeelhouders 9.313.300 aandelen aan 16.75 $, wat hen op één jaar tijd een slordige 107 miljoen dollar winst opleverde...

Het bedrijf zelf verkocht ook 1.086.700 aandelen, wat hen slechts een kleine 12,5 miljoen dollar winst opleverde en daarmee kochten ze Digital Java, een klein koffie-bedrijfje uit Chicago. De bedoeling was in te pikken op het succes van de koffieshops en een complementair aanbod te kunnen brengen op hun doughnuts, zoiets als een taartje en een bakje koffie... Even later begon de Nasdaq aan zijn steile afgang en werden de aandelen inderhaast overgebracht naar de New York Stock Exchange (NYSE) met het symbool KKD.

Technologische Ontwikkeling

Nu waren er ineens hopen poen beschikbaar voor onderzoek en meteen werd een volautomatisch systeem ontwikkeld, de "Krispy Kreme Hot Doughnut Machine," waarbij langs één kant de geprepareerde (en nog steeds geheime) deeg wordt ingebracht en langs de andere kant rollen de volledig afgewerkte doughnuts er uit. De enorme machine is zeker de moeite van een bezichtiging waard en wordt trouwens steeds achter glas geplaatst, zodat de klanten een volledig zicht hebben op de hele fabricatie. Nog steeds in 2001 werd ook de eerste winkel buiten de USA geopend in Mississauga, juist buiten Toronto (Ontario) in Canada en mikte men verder op nieuwe winkels in Canada, Mexico, Australië en Groot-Brittannië.

Miljarden Donuts

Nu zijn er meer dan 285 winkels in 38 staten en worden er 7,5 miljoen doughnuts per dag geproduceerd of zo'n 2,7 miljard per jaar ! Elke winkel kan minstens 3.000 doughnuts per uur produceren en de grotere winkels gaan zelfs tot 12.000 per uur. Elke 22 seconden vervaardigt de groep Krispy Kreme een stapel doughnuts, die zo hoog is als de Empire State Building en de laatste rage is het serveren van doughnuts op recepties van trouwpartijen. Maar ook de koffie draait goed, of liever spuit goed, want in 2002 werd er méér dan 100 miljoen liter koffie geschonken...

Het gamma Donuts

De meest verkochte dougnhut is de Original Glazed, maar er bestaan ook andere variëteiten zoals de Chocolate Iced, Sprinkled, enz., en de onvermijdelijke cinnamon-versies (kaneel). Er bestaan tevens bollen, die dan gevuld worden met een soort bessengelei (Raspberry Filled) of crème en tenslotte zijn er ook nog cake-versies. Het is beslist de moeite waard om de doorsnee klant te zien keuren en hem (of haar...) nadien te zien buiten wandelen met één of meer dozijn Krispy Kremes onder de arm...