InfoNu.nl > Eten en Drinken > Producten > Oude hoogstam appelrassen: smaak, eigenschap en kenmerken

Oude hoogstam appelrassen: smaak, eigenschap en kenmerken

Oude hoogstam appelrassen: smaak, eigenschap en kenmerken Hoogstam appelrassen horen bij de Nederlandse cultuurhistorie en moeten gekoesterd worden. Sterappel, Vlaamse Schijveling, Ananas Reinette, Glorie van Holland zijn slechts enkele hoogstam appelsoorten die uit de schappen van de winkel zijn verdwenen. Het is jammer dat oude zeer smakelijke rassen dreigen te verdwijnen. Supermarkten verkopen namelijk slechts een heel klein percentage van bestaande appelrassen. Zij volgen de vraag van de consument. En die appels worden zo economisch mogelijk geteeld, oftewel met laagstambomen. Heel langzaam wordt de hoogstamappelboom weer meer geplant. Er zijn zelfs mogelijkheden om hoogstam appelrassen te adopteren.In Ochten is het Nationaal Fruitpark Ochten aangelegd met diverse soorten oude fruitrassen.Er wordt overal gespeurd naar oude appelrassen, waarvan menigeen van het bestaan niet eens af wist. Op deze manier is al een aantal zeldzame exemplaren bewaard gebleven en worden weer opgekweekt.

De consument, de supermarkt en de fruitteler

De consument bepaalt het aanbod
De consument is eigenlijk zelf schuldig aan het relatief kleine aanbod in de winkels. Zijn koopgedrag is bepalend voor aanbod het product. Als appels niet aan bepaalde criteria voldoen koopt de consument niet.

De supermarkt volgt de consument
De supermarkt verkoopt slechts een heel klein percentage van bestaande appelrassen. Hij volgt de vraag, dus het koopgedrag, van de consument. Die wil een appel met een rode liefst glimmende schil. Een appel met een ruwe, doffe schil blijft in de winkel liggen.. Ook de grootte van de appel bepaalt de verkoop.

De fruitteler volgt de supermarkt
De fruitteler volgt de vraag van de supermarkt en doet dat met laagstamboomgaarden. Die zijn economisch efficiënter en dus goedkoper. De teler hoeft de ladder niet meer op. Het gevolg is dat andere rassen niet meer massaal worden geteeld en dus in de vergetelheid raken, ondanks een vaak veel lekkerder smaak.

De natuurlijke houdbaarheid van appels is kunstmatiger geworden

Vroeger was de houdbaarheid ook een belangrijk aspect voor de waardering van een appelras. Hoe langer houdbaar, hoe populairder. Maar die natuurlijke houdbaarheid speelt tegenwoordig geen grote rol voor de supermarkten. Appels worden nu in koelhuizen of onder gras bewaard, waardoor het rijpingsproces stilstaat.

De appels worden bewust een paar weken te vroeg geplukt
Naast het bewaren in koelhuizen worden appels een paar weken te vroeg geplukt. Hier ontstaat een groot nadeel ten opzichte van de natuurlijke bewaarappel. Door de te vroege pluk mist zo'n appel de laatste maand van de ontwikkeling van de kleur en de smaak en had dus veel lekkerder kunnen zijn. Hierdoor dreigen dus oude zeer smakelijke rassen te verdwijnen. Dat is jammer, want die appelrassen horen bij de Nederlandse cultuurhistorie en moeten gekoesterd worden.

Enkele oude hoogstam appelrassen

Er zijn natuurlijk nog hoogstam rassen in Nederland. Enkele voorbeelden staan in onderstaand schema met hun eigenschappen, kenmerken en hun smaak.
Appelrassen, smaak, eigenschappen en kenmerken
Appelras smaak eigenschappen/ kenmerken
Sterappel De goede smaak en kleur wordt in december bereikt en dan is het een lekkere friszure appel Een appel die vooral bij oudere mensen nog bekend is. Het is een mooie rode appel die veel in kerststukjes wordt verwerkt. Men moet de appel plukken als hij nog groen is. Hij moet in de kou bewaard worden om een mooie rode kleur te krijgen, met mooie kleine witte sterretjes op de schil. Betuwse boeren legden de appels in het stro om zo het gewenste resultaat te krijgen.
Vlaamse Schijveling Sappig, zacht zuur met weinig aroma. Snel melig. Een heel oud ras. Omdat deze vruchten nogal klein zijn, zijn het ideale appels voor kinderen. Over het algemeen zit deze boom heel vol met vruchten die een paar maanden te bewaren zijn.
Oranje Reinette zachtzuur van smaak. Eetbaar van oktober tot december.Een heel erg oud ras. De appel is geel en wordt in de herfstzon lichtoranje. De appels zijn middelgroot
Ananas Reinette sappig met een fris zure
smaak.
Boom groeit zeer matig en steil. Geschikt voor struikvorm. Kan worden veredeld op alle onderstammen. Bloeitijd middenvroeg tot laat. De Ananas Reinette is een oude variëteit. De vrucht is vrij klein.
Notarisappel heeft een lichtzure smaak.Een van de mooiste appels om te zien. Het is een uitstekende hand- en moesappel. De boom vormt een grote brede kroon. Oogsttijd 1e helft oktober, gebruikstijd tot begin februari.
Lemoenappel Grote appel die lichtzuur van smaak is Goede hand- en moesappel. De boom is groot. De vrucht is minder goed te bewaren dan de goudrenet,waar deze appel een zaailing van is.
Glorie van Holland Prima handappel, sappig en zachtzuurVormt stevig hout, bolvormige kroon. Geschikt voor struikvorm. Kan veredeld worden op alle onderstammen. Minder geschikt voor zware, koude gronden. Behoort tot de goede dragers. De vrucht is vroeg in de zomer mooi gekleurd.
Princesse Noble een zachtzure smaak Dit ras wordt ook wel de moeder van de Notarisappel genoemd. Het is een mooie appel met een gladde roodgestreepte geelgroene schil. Een middelgrote appel; goed tot december te bewaren.
Schone van Nordhausen ls hij geoogst smaakt de appel nog erg zuur, maar hoe langer hij ligt hoe milder de smaak wordt met een heerlijke geur. Dit is een echte aanrader. Een appel die heel erg goed te bewaren is, tot wel in april. Het is een klein rond sappig appeltje.
Beauty of Bath vroege handappel van goede kwaliteit en mooie kleurHandappel met een mooie kleur. Het is een niet al te grote appel en is geel met rode strepen. De boom blijft vrij klein. Oogst- en gebruikstijd tweede helft van augustus.
Brabantse Bellefleur een keukenappel die ook geschikt is als een wat droge en vaak wat te kleine handappel. Wordt vooral in de keuken gebruikt. Hij is lang te bewaren. Omdat de boom een mooie vorm heeft is hij belangrijk als landschappelijk element.
Schone van Boskoop friszure hand- en moesappelDe goudrenet. Een van de beste grote soorten. Bloeit vroeg, maar draagt daarentegen vrij laat. Kan slecht tegen droogte.
Alkmene Vooral een lekkere zoetzure handappelAls moesappel ook geschikt, maar heeft niet de voorkeur. Deze appels kunnen in september geplukt worden en zijn tot november houdbaar.
Valkappel Middelgrote, smakelijke zoetzure vrucht.Smakelijke handappel. Laat vruchtbaar, maar geeft dan ook veel vruchten.

Hoogstambomen winnen langzaam terrein

De hoogstam fruitbomen winnen langzaam meer terrein met name door eko boerderijen. Daar planten de telers weer oude rassen en de appels groeien en rijpen op de oude manier. De appels rijpen dus op natuurlijke wijze en worden dus niet vroeger geplukt om de bewaartijd te verlengen.

Hoogstamappelboom adopteren
Sinds enkele jaren is het mogelijk om een hoogstamappelboomgaard of -appelboom te adopteren. Je kan het zien als een vorm van sponsoring van de telers. Meestal zijn het telers die de boomgaard als liefhebberij onderhouden of eko boerderijen. Als tegenprestatie worden in de bloesemtijd vaak picknicks georganiseerd en mogen de sponsors in de herfst hun eigen appels plukken en dan genieten van de voortreffelijke smaak.

Lees verder

© 2008 - 2016 Henbro, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wanneer appel- en perenrassen plukken en hoe bewarenWanneer appel- en perenrassen plukken en hoe bewarenIn de herfst is het weer tijd voor het plukken van appels en peren. Voor de professionele fruitteler heet dat natuurlijk…
De appel en zijn soortenDe appel is verreweg het meest bekende fruitgewas. Maar wat voor soorten zijn er allemaal? En waar herken je de verschil…
Hoe gezond is een appel?De appel is misschien wel het meest bekende stukje fruit in Nederland. En dat is al lange tijd zo. Zo zijn er al allerle…
Oud Betuws appelras: Koningszuur of Engelse BellefleurOud Betuws appelras: Koningszuur of Engelse BellefleurDe Koningszuur wordt ook wel Engelse Bellefleur genoemd. Dit oude appelras komt oorspronkelijk uit de Betuwe. De eerste…
Waar moet je op letten bij het kiezen van een appelboom?Waar moet je op letten bij het kiezen van een appelboom?Bij het kiezen voor een appelboom let je op de soort appel en de grootte van de boom. Ook het tijdstip van oogsten speel…
Bronnen en referenties
  • Landleven

Reageer op het artikel "Oude hoogstam appelrassen: smaak, eigenschap en kenmerken"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Gerard Zoet, 02-11-2014 16:31 #11
Vraagje: De Goudreinette vind ik niet in dit lijstje, ik bedoel dan de ouderwetse met een groengele huid die stroef aanvoelt.
Kan lang bewaard worden en bijzonder lekker. Waarom is dit ras eigenlijk zo goed als verdwenen?

Nynke, 30-01-2014 22:08 #10
Huub Gerritsen: waarschijnlijk bedoel je de Zoete Kroon

Marion: appels kun je idd enten om te vermeerderen. Rond deze tijd zijn er door het hele land entcursussen. Bijv. IIG in Friesland.

Jacob Bottema: de appels kwamen duizenden jaren geleden al voor. Hier in Nederland zijn de oer-appels door de ijstijden ws. verdwenen, daarna zijn ze via de zijderoute uit centraal azië gekomen. Er zijn verschillende botanische soorten. In Europa waren de Decio en de Court Pendu zo'n beetje de eerste rassen die steeds vermeerderd werden.

Robert Bruyndoncx : Dubbele Flippen worden ook wel Beurré de Merode genoemd. Ze zijn bij de betere fruitkwekers nog wel te koop.

Anja: een potappel is een verzamelnaam voor zoete appels. Deze smaken zo uit het vuistje meestal erg flauw, maar zijn erg lekker als je het bliksem maakt: een kilo mengt met een kilo zure appels, en anderhalve kilo aardappelen. Kook ze tot de aardappelen gaar zijn, en stamp het geheel. Ik voeg vaak nog gebakken spekjes toe.

P. Meijer: Er zijn verschillende appelrassen met de benaming "wijnappel". Zo heb je Eethense Wijnappels, en de Rode Herfstcalville. Google ze maar eens!

Co Rijnen: in de afgelopen eeuw is de fruitteelt veel meer bestrijdingsmiddelen gaan gebruiken, men heeft commerciële appels vooral gekozen op kleur en bewaarbaarheid, ipv smaak, en om ze goed te kunnen bewaren worden ze ook nét (niet) rijp geplukt. Voor de particuliere tuin kies je juist wel voor smaak, en verschillende rijpingstijden van vruchten. Ook is er veel inteelt in de appels, sommige ouders kom je in de stamboom wel 5x tegen. Dit heeft een nadelig effect op de ziektegevoeligheid. Oude rassen hebben daarom vaak ook minder last van ziektes.

Therese: Sterappels kunnen idd rood worden van binnen, maar er zijn meer appels met deze eigenschap, zoals Discovery en de Rode HerfstCalville. Oorwurmen zijn niet zozeer schadelijk voor je appels, ze zijn juist erg nuttig en eten ongedierte op. Vaak zijn het vogels die de vruchten aanpikken, en andere dieren eten er daarna van mee…

Petit Lambert, 30-10-2013 14:31 #9
70 jaar geleden hadden mijn ouders enkele zogenoemde SNEEUWAPPELS. ZE waren wit en wit, van schil. Hun vruchtvlees was zoet en zacht van smaak, ook geurig. Hun bewaartijd was vrij kort zodat ze snel uit de cultuur verdwenen. Weet. Iemand de naam van die hoofdzakelijk in Z Limburg voorkomende smakelijke appel?

Huub Gerritsen, 09-10-2013 09:35 #8
Hallo,
Wij hebben een oude hoogstam appel boom staan en zijn benieuwd naar de naam van het ras. Het zijn rode, vrij kleine zeer zoete appels maar het meest opvallend is dat ze glazig zijn rond het klokhuis. Zou u mij zo kunnen vertellen welk ras het zou kunnen zijn?
Graag een reactie.
Hartelijke groet, Huub Gerritsen

Marion, 09-10-2013 00:56 #7
Goede morgen ik heb een vraag over de ster appel. ik heb een stek van deze boom gekregen. hoe nu verder? moet ik hem eten op een onderstam en zo ja welke of kan het ook door hem in de grond te stoppen of krijg je ook vruchten als ik er een kan opkweken uit zaad? met vriendelijke groet marion van der veer

Jacob Bottema, 05-09-2011 19:10 #6
Heel graag zou ik willen weten wat, botanisch gezien de alleroudste appelsoort is. Kom er op internet niet zo goed uit. Er schijnen zón zeven oorspronkelijke soorten over te zijn op aarde. Daarna is men gaan veredelen, enten en tegenwoordig genetisch te manipuleren. Wie weet wat de oorspronkelijke soorten zijn?

Robert Bruyndoncx, 23-12-2010 00:15 #5
Vroeger thuis hadden we een boomgaard met een dertigtal hoogstammige appelbomen en een reusachtige dubbel flippen boom. nostalgisch gevoel voor deze natuurlijke kathedraal en ok de smaak die niet meer te vinden is.Waar kan ik ze nog vinden? Reactie infoteur, 24-12-2010
Dag Robert.

Ik kan je geen antwoord geven, maar misschien wel een tip waar dat wel zou kunnen.
In het Betuwse Ochten is het Nationaal Fruitpark Ochten gevestigd. Daar kan men terecht met dit soort vragen.
Zoek hun gegevens via internet en ik denk dat je het antwoord krijgt.
Succes.

Henbro

Anja, 03-06-2010 23:03 #4
Mijn achternaam is Potappel en ik ben benieuwd of deze achternaam verwant is het met de potappel.
Is er wellicht iemand die meer weet over de potappel?
Is dit de naam van een appelras of is dit de benaming voor het in een pot doen van appels?
En is er meer bekend over de oorsprong? etc.etc.

P. Meijer, 29-09-2009 10:32 #3
Wij pikten vroeger nog wel eens appels uit een boomgaard bij ons in de buurt. Dit waren een soort wijnappels. Bestaan deze nog. Ik spreek over een jaar of zestig terug!

Co Rijnen, 18-09-2009 22:15 #2
Ik ben bezig samen met de eigenaar om op een chaletpark de oude aanplant, het meeste zijn coniferen te laten vervangen door beukehaag en laurier, maar wij willen ook de plant van oude rassen bevorderen waarom?,omdat er dan variatie komt in de planten maar vooral ook de gasten meer bewust maken met de vroegere tijden, zoals oudefruitrassen rassen en beplanting e.d.

Therese Hornsveld, 27-08-2009 15:01 #1
In me tuin heb ik een boom met hele mooie rode appels die van binnen rose is is dat zo bij de sterappel? Hij is nu helemaal leeg maar ik heb al heel veel appeltaarten en heerlijke appelmoes gemaakt!
Wel had ik heel veel last van oorwormen die bijna de helft hebben aangevreten kan ik daar volgend jaar wat aan doen?

Infoteur: Henbro
Rubriek: Eten en Drinken
Subrubriek: Producten
Special: Historische appelrassen
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 11
Schrijf mee!