Het specerij Kardemom

Kardemom is een van de oudst bekende specerijen, maar wordt in Westerse keukens niet zo veel gebruikt. In Azië en in het Midden-Oosten echter is het een geliefde smaakmaker.

De plant

Kardemom, of Elettaria Cardamomum zoals de biologische naam luidt, is een lid van de Zingiberaceae of gember-familie. Van de plant worden alleen de zaden echt gebruikt, omdat die echter snel hun smaak verliezen wordt meestal de gehele vrucht of peul verkocht. De vrucht is meestal groen van kleur maar een enkele keer ook wit. De plant komt oorspronkelijk uit Sri Lanka en Zuid-India. De smaak is zoet en toch prikkelend.

Tot op de dag van vandaag is India de grootste producent van kardemom, slechts een klein deel daarvan wordt ook echt geëxporteerd vanwege het simpele feit dat India zelf het grootste deel consumeert. Tegenwoordig wordt de plant ook in Tanzania, Guatamala en Zuidoost Azië verbouwd. De plant groeit in tropische gebieden, zowel in het wild als op plantages. De plant doet het het beste op plekken met wat schaduw, ook op plantages laat men bomen staan om zo voor de benodigde schaduw te zorgen. Van oktober tot december oogst men de vruchten, om zo te voorkomen dat ze openspringen bij het drogen. Vervolgens worden de vruchten gedroogd.

Kardemom is na safraan het duurste specerij en er zijn veel mindere soorten beschikbaar, zoals Siam kardemom en Nepalese kardemom. Alleen de Elettaria Cardamomum is de echte kardemom, er zijn twee sub-variëteiten: Malabar kardemom en Mysore kardemom. De Mysore kardemom is het meest aromatisch.

Kardemom als ingrediënt

Kardemom wordt vaak in Oriëntaalse rijstgerechten gebruikt, zoals in het Arabische 'kubseh' en het Turkse 'pilav'. Er wordt een dikke saus gemaakt waar de kardemom aan is toegevoegd en waar rijst ongekookt bij wordt gedaan om de smaak van de saus op die manier te absorberen. Ook in Iraanse 'polo'-gerechten wordt kardemom gebruikt en via de moghuls hebben deze gerechten India bereikt, waar ze zich vervolgens tot op 'polo' gelijkende 'biryani's' ontwikkelden. In Sri Lanka gebruikt men kardemom in pittige curries. Ook in Noord-en Oost-Afrika wordt kardemom gebruikt, bijvoorbeeld in 'ras al-hanout' in Marokko en in 'berbere' in Ethiopië. Kardemom wordt ook vaak in zoete gerechten gebruikt. l

Arabische wereld
In de Arabische wereld wordt kardemom niet alleen gebruikt in rijstgerechten, maar is het vooral populair in de koffie. Koffie met kardemom is een teken van gastvrijheid en in alle uithoeken van de woestijn zullen Bedoeïenen hun gasten koffie aanbieden waar kardemom aan is toegevoegd, deze koffie wordt 'Arabische koffie' genoemd. Ook in Turkse koffie zit kardemom.

Nederland
Op kleine schaal wordt in Nederland ook kardemom gebruikt, vooral in speculaas. Aan de traditionele speculaaskruiden is namelijk kardemom toegevoegd.

Kardemom in de Oudheid
De oude Egyptenaren kauwden kardemom om hun gebit te reinigen. De Grieken en Romeinen gebruikten het als een parfum. Zelfs de Vikingen gebruikten kardemom, ze kwamen het tegen in Constantinopel en tot op de dag van vandaag wordt kardemom in de Scandinavische keuken gebruikt.

Medisch gebruik

Van oudsher wordt kardemom in India als medicijn gebruikt bij obesitas. In de Arabische wereld werd het als lustopwekkend gezien, het komt ook regelmatig voor in de vertelling van '1001 nacht'. In moderne medicijnen wordt kardemom gebruikt als smaakstof en ook in medicijnen die de indigestie bevorderen, in combinatie met andere producten.

Meer informatie over specerijen en kruiden is te vinden in de Special Specerijen en Kruiden. © 2007 - 2009 Sasati, gepubliceerd in Producten (Eten en Drinken) op 10-12-2007, laatst gewijzigd op 16-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sasati is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Specerijen en Kruiden: Koriander: Koriander is een veelgebruikt specerij en kruid. Kruid, omdat ook de groene bladeren van de plant worden gebruikt. Dit laatste vooral in de Aziatische keukens. Het specerij,…
• Hypocras, een warme kruidenwijn: Hypocras is een warme kruidenwijn die als sinds de vroege middeleeuwen hier bekend is. Waarschijnlijk is het recept meegenomen door de kruisvaarders.
• Kruiden en specerijen: kardemom tot en met oregano: Bij een goed gerecht horen kruiden en specerijen. Daarom een aantal zeer bekende toegelicht. Van Kardemom tot en met Oregano.
• Verklarende woordenlijst uit de Indiase keuken: In de Indiase keuken zijn meerdere ingrediënten van toepassing, die in Nederland weinig tot geen bekendheid hebben. Daarom voor U deze verklarende woordenlijst…
• Welke Kruiden bij Welk Gerecht?: Aromatische kruiden en specerijen zijn voor het ene gerecht geschikt en voor het andere niet. Hoewel het ook een kwestie van smaak is, zijn er wel wat richtlijnen te geven. Z…