Starbucks in België en Nederland

Na een Starbucks-filiaal op het Europese hoofdkantoor van Nike in Hilversum en drie filialen op Schiphol (één in de Schengen-zone, en twee in Schiphol Plaza), volgen meer filialen in de rest van Nederland. In het havengebied van Amsterdam heeft Starbucks reeds een koffiebranderij: Starbucks Manufacturing EMEA. Nederland is traditioneel al een van de grootste koffiebranders in de wereld, maar ondanks dat Nederlanders veel koffie drinken heeft het lang geduurd voordat Starbucks de stap waagde. Nu koffieketens als Bagels & Beans, Coffee Company en Douwe Egberts Koffie Café, maar ook McCafé van McDonald's langzamerhand oprukken, gaat Starbucks ook de stap wagen in Nederland. Starbucks heeft Servex BV bereid gevonden om als Master Franchisenemer op te treden in Nederland. Servex is een volle dochter van de NS en exploiteert restaurants en winkels op de diverse stations in Nederland, waaronder Café T Espresso. Op Schiphol is de exploitatie in handen van HMSHost, een dochter van Autogrill, een Italiaanse beursgenoteerde onderneming.

Koffieconsumptie in Nederland

Nederlanders drinken gemiddeld zo'n 140 liter koffie per jaar per persoon. Jaarlijks is dat goed voor bijna 7 kilo koffie. Omgerekend is dat zo'n 3 kopjes koffie per dag. In 1990 piekte de consumptie op 8,4 kilo per hoofd van de bevolking. Koffie is na leidingwater nog steeds de meest gedronken drank, maar wordt de laatste jaren op de hielen gevolgd door het populairder geworden thee. Dat heeft ook met de veranderende bevolkingssamenstelling te maken. De Scandinavische landen zijn de meest fervente koffiedrinkers ter wereld, maar daar wordt vooral thuis en op het werk koffie gedronken. Onderstaand een tabel met de grootste koffieconsumenten ter wereld, omgerekend naar de "Nederlandse maatstaf" van een bakje koffie. In Italië worden wel veel kopjes gedronken, maar dat zijn voornamelijk espresso's.

	Land	In kilogram per jaar	Kopjes koffie gemiddeld per dag
1	Finland	11,0	4,9
2	Denemarken	9,8	4,4
3	Noorwegen	9,5	4,3
4	Zweden	8,6	3,9
5	Oostenrijk	7,1	3,2
6	Duitsland	6,9	3,1
7	Zwitserland	6,8	3,0
8	Nederland	6,7	3,0
9	België en Luxemburg	5,5	2,5
10	Italië	5,4	2,4

De grootste koffieconsument is de Verenigde Staten, met 16% van de totale wereldconsumptie. Brazilië is een goede tweede. Dit land, de grootste koffieproducent ter wereld, neemt 11% van de wereldconsumptie voor z'n rekening.

Starbucks in Nederland

Misset Catering had in 2006 de primeur met een outlet in het Europese hoofdkantoor van Nike in Hilversum. Starbucks-fans werden echter angstvallig buiten de deur gehouden. Op 25 juni 2007 werd het eerste filiaal achter de passagierscontrole van Schiphol geopend, een jaar later gevolgd door twee vestigingen in Schiphol Plaza.

Starbucks/Servex zal de eerste vestigingen in Nederland openen in de zomer van 2009. Op 5 augustus 2009 is Starbucks geopend op het centraal station van Utrecht. Amsterdam volgt daarna. Van de Amsterdamse grachten bestond er al een Starbucks City Mug. Van de grachtenpanden van het Singel in Amsterdam is medio 2009 een nieuwe versie verschenen (hiernaast afgebeeld). Zal de Amerikaanse keten ook een Utrechtse variant uitgeven, bijvoorbeeld met een afbeelding van de Domtoren? Na Utrecht en Amsterdam staan ook Leiden en Tilburg in de planning. Servex verwacht geen concurrentie van de eigen Café T Espresso-keten vanwege een andere doelgroep. Voor de bemanning van de Starbucks-filialen is Servex nog op zoek naar personeel.

Het heeft lang geduurd voordat Nederland kennis heeft kunnen maken met Starbucks, in 1971 opgericht in Seattle en in 1992 begonnen met de buitenlandse expansie. Inmiddels heeft Starbucks ruim 16.000 vestigingen in meer dan 44 landen. Daarmee is Starbucks de grootste koffieketen ter wereld. Met ruim 900 vestigingen in Europa is het tevens de grootste koffieketen in dit werelddeel.

Waarom heeft Starbucks zo lang gewacht met uitbreiding in Nederland, een land waar relatief veel koffie wordt gedronken, ook in de horeca? Concurrentie zou het eigenlijk nauwelijks kunnen zijn. In Duitsland heeft Starbucks in de meeste steden een vestiging geopend vanaf 2002, ondanks de sterke aanwezigheid van de lokale giganten Eduscho en Tchibo. En de Duitser staat niet bepaald bekend als een big spender. Desondanks gaat het Starbucks Duitsland voor de wind.

Starbucks in België

De Amerikaanse koffiegigant lijkt in België voorlopig eenzelfde strategie te kiezen als in Nederland is gevolgd. In de vertrekhal van Brussels Airport, oftewel Zaventem, staat de tot nu toe enige vestiging van Starbucks. Internationale reizigers zijn over het algemeen vertrouwd met de koffie van Starbucks. Ook hebben een aantal Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen Brussel in het routeschema opgenomen. Zo probeert Starbucks een gevoel voor de Belgische markt te ontwikkelen. Is de Amerikaanse koffieketen onzeker met betrekking tot de leidende spelers in de Belgische horeca: Douwe Egberts (net als in Nederland), Rombouts, Roode Pelikaan, Nescafé, illy en Segafredo?

Maar die concurrentie is in bijvoorbeeld Frankrijk, met z'n vele espresso-bars, wellicht nog groter. En daar zijn wel filialen in Lyon en Parijs geopend. Vandaar dat het merkwaardig is dat Starbucks er nog niet aan is toegekomen een vestiging te openen in populaire toeristische trekpleisters als het gebied rondom de Grote Markt van zowel Antwerpen, Brugge als Brussel (afgebeeld op de Starbucks City Mug van hiernaast) en het gebied rondom de Belfort van Gent. De prijsgevoeligheid speelt hier doorgaans een kleinere rol in tegenstelling tot de locatie.

Uitgebreide informatie over Starbucks en de Starbucks City Mug series is te vinden in de special "Starbucks Coffee & Mugs" (klik hier).