Een pleidooi voor echt eten, Michael Pollan

Eet écht voedsel, eet vooral planten, eet niet te veel. Dat is de kernboodschap in het boek "Een pleidooi voor echt eten" van Michael Pollan. De supermarkt uit, de boerenmarkt op. Traditioneel eten in plaats van het Westerse voedingspatroon. Het boek is een manifest van een eter, waarmee Michael Pollan wereldfaam verwierf.

Michael Pollan

Michael Pollan is de schrijver van het boek getiteld "Een pleidooi voor echt eten", manifest van een eter. De oorspronkelijke titel luidt In Defense of Food en verscheen in 2008. Inmiddels is in mei 2010 de vierde druk van de Nederlandse vertaling van dit boek verschenen bij uitgeverij De Arbeiderspers.

Michael Pollan won o.a. de James Beard Award for Food Writing. Pollan is journalist en filosoof. Hij geeft les aan Berkeley University en schrijft regelmatig voor The New York Times.

Een pleidooi voor echt eten

"We zouden minder eten moeten kopen en er meer voor moeten betalen. Daar worden we zelf beter van, maar ook het milieu, ons ecosysteem en onze samenleving. Door wereldwijd te kijken naar traditionele diëten kunnen we zelf een evenwichtig en gezond eetgedrag terugvinden". Hoe dat moet vertelt Michael Pollan ons in zijn boek "Een pleidooi voor echt eten". Met de kreet "eet echt voedsel. Niet teveel. Vooral planten" is het belangrijkste gezegd, maar ja Pollan wou een boek schrijven en zodoende plakte hij er nog een kleine, zeer lezenswaardige 200 bladzijden aan vast. Verwacht geen kookboek met plaatjes van sappige plantenschotels, maar eerder een produkt van eetfilosofie.

Het boek bestaat , naast de inleiding, uit drie hoofdmoten, elk weer onderverdeeld in een aantal hoofdstukken.

• I Het tijdperk van het nutritionisme
• II Het Westerse voedingspatroon en de beschavingsziekten
• III Het nutritionisme de baas worden

Nutritionisme
Het Nutritionisme is geboren, toen in het kader van de gezondheidsleer de aandacht werd verlegd van voedingsmiddelen naar voedingsstoffen. Het kenmerk van het nutritionistisch denken is dat voedingsstoffen moeten worden onderverdeeld in gezonde en ongezonde / goede en slechte voedingsstoffen.

Pollan definieert Nutritionisme niet als voedingsleer, maar als een ideologie. En bij een ideologie zijn altijd vraagtekens te plaatsen, zo ook bij die van het nutritionisme. Want die heiligt de stelling om voedsel je medicijn te laten zijn (Hippocrates), m.a.w. je eet puur om je lichamelijke gezondheid in stand te houden en te bevorderen. Maar voedsel heeft ook te maken met andere zaken zoals genot, gezelligheid of identiteit, die - aldus Pollan - de mensen niet minder gezond maken, maar misschien juist wel gezonder.

Fabrikanten omarmden deze ideologie maar al te graag, omdat door de toepassing van het nutritionisme de weg vrij kwam om namaakvoedsel te gaan produceren. Immers op grond van deze voedingsleer kon namaakvoedsel voedzamer worden gemaakt dan echt voedsel.

Voedingswetenschap op de schop
Pollan doet de krasse uitspraak dat het nutritionisme niet alleen heel wat van onze maaltijden heeft verziekt, maar ook nog wel eens onze gezondheid zou kunnen hebben verslechterd. Om dit te staven haalt Pollan er een artikel bij van een groep prominente voedingswetenschappers "Soorten voedingsvet en het risico op hart- en vaatziekten: een kritische beschouwing". Een zeer kritische beschouwing, waarbij met één klap heel wat aannames van tafel worden geveegd. "Het wordt nu in toenemende mate erkend dat de campagne voor vetarm eten op weinig wetenschappelijk bewijs gebaseerd is geweest. en mogelijk onbedoelde gevolgen voor de gezondheid heeft gehad". En zo stelt de beschouwing vast: "is er een zwak en niet significant posititef verband tussen cholesterol in de voeding en het risico op hart- en vaatziekten". Pollan gaat in diverse hoofdstukken natuurlijk veel dieper in op deze materie.

Ontsnappen aan het westerse voedingspatroon
Het Nutritionisme concentreert zich op afzonderlijke voedingsmiddelen, in plaats van op voedingsmiddelen als geheel of op voedingspatronen. Dat leidt tot tegenstrijdige stellingen. Om beschavingsziekten de baas te worden zouden we dus moeten breken met het westerse voedingspatroon en weer écht gaan eten. Echt voedsel in plaats van voedselachtige substituten; terug naar cultuur en traditie.

Pollan geeft hiervoor een aantal vuistregels:

• Eet niets wat uw overgrootmoeder niet als voedsel zou herkennen
• Mijd voedingsmiddelen die onbekend, niet uit te spreken, meer dan vijf in getal zijn of die fructoserijke maïsstroop bevatten
• Mijd voedingsproducten die goed voor de gezondheid beweren te zijn
• Winkel in de periferie van de supermarkt, want daar tref je het meeste echte voedsel aan
• Blijf indien mogelijk weg uit de supermarkt en ga liever naar een boerenmarkt.

Vooral planten
Als je erin slaagt écht voedsel te eten, dan zit je meestal wel goed. Toch zijn er ook kwalitatieve verschillen tussen natuurlijke voedingsmiddelen. Daarom geeft Pollan nog wat richtlijnen, o.a.:

• eet vooral planten, met name bladeren
• u bent ook wat u eet (regels voor de dieren in onze voedselketen)
• koop een vrieskist om écht voedsel in te kunnen slaan in het seizoen of bij gelegenheid
• eet als een omnivoor: hoe groter de diversiteit, hoe groter de kans op aanwezigheid van alle hoofdbestanddelen in de voeding
• eet goed gekweekt voedsel dat afkomstig is van gezonde bodems
• eet volgens de regels van een traditionele voedselcultuur
• drink een glas wijn bij het eten.

Hoe moet je eten
Betaal meer, eet minder (i.e. kwaliteit in plaats van kwantiteit) is een slogan die voor bepaalde groepen financieel niet haalbaar is. Voor heel veel mensen echter wel; vaak is het ook een kwestie van prioriteiten stellen. Hetzelfde geldt voor de tijd die je erin wilt steken om écht voedsel te bereiden. In ieder geval geldt: meer smaak, meer voldoening. Andere aanbevelingen zijn om complete maaltijden te eten in plaats van te snacken, aan tafel te eten, het liefst niet alleen te eten en langzaam te eten.