Wijnbouw in Nederland: druivenrassen en wijngaarden

Sinds een aantal jaren groeit de Nederlandse wijnbouw. Was eerst Zuid- Limburg de wijnstreek van Nederland, nu zijn ook Gelderland, Noord-Holland, Noord- Brabant en Zeeland streken waar commerciële wijngaarden het goed doen. Het Gelderse heuveldorp Groesbeek is het grootste wijndorp van Nederland. De wijnbouw in ons land levert in zijn totaliteit ongeveer 1,2 miljoen flessen wijn per jaar. De groei is mede te danken aan het telen van aan ons klimaat aangepaste druiven.

Wijnbouw in Nederland is er al sinds de Romeinen

Wijndruiven verbouwen in ons land is niet iets van de laatste jaren:

• De Romeinen moeten de eersten zijn geweest die in de Lage Landen met wijnbouw bezig waren.
• De eerste echte wijngaard wordt pas in 968 officieel vermeld en was te vinden in de buurt van Maastricht.
• In de Middeleeuwen heerste er een warmere klimaatperiode in onze streken en was er in heel Nederland druiventeelt.
• Aan het eind van de Middeleeuwen, rond 1500, kwam een ommekeer. Bier werd een concurrent van wijn. Men had ontdekt dat door toevoeging van hop de houdbaarheid van bier langer was. Bovendien werd vanaf 1590 het klimaat kouder, waardoor druiventeelt lastiger werd.
• Daarbij kwamen ook nog eens de vernielingen tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Wat overbleef was nog maar 10% van de wijnbouw.
• Napoleon Bonaparte deelde in de achttiende eeuw de genadeklap uit voor de Nederlandse wijnbouw. Om de Franse boeren te beschermen, legde hij een stevige accijns op de Nederlandse druiventeelt die daardoor nagnoeg verdween.
• Begin 20ste werd het laatste zetje tot de totale verdwijning gegeven door de druifluis die ook in de rest van Europa veel wijngaarden vernielde.
• Eind vorige eeuw werden in Zuid- Limburg weer druivenranken aangebracht, later ook in de rest van Nederland. Sindsdien is de wijnbouw sterk in opkomst.

Nederlandse wijnbouw nu

De Nederlandse wijnbouw maakt op dit moment een sterke groei door. In 2010 zijn er ongeveer 200 wijngaarden, waarvan er 150 commercieel geëxploiteerd worden. De groei is er nog lang niet uit, want de ieder jaar komen er nieuwe wijngaarden bij. De productie bedraagt in zijn totaliteit ongeveer 1,2 miljoen flessen wijn per jaar.

Een aantal oorzaken van de Nederlandse groei

• Nieuwe voor het klimaat aangepaste druivenrassen. Omdat de klassieke druivenrassen in ons vochtige gebied snel last van schimmelziekten hebben, zijn er nieuwe schimmelresistente of schimmeltolerante rassen ontwikkeld. Dit wil echter niet zeggen dat de wijnmakers geen traditionele of klassieke druiven meer verbouwen.
• Investeringen in technologie.
• Schaalvergroting. De wijnmakers werken steeds meer in coöperaties en samenwerkingsverbanden.
• Betere expertise van de wijngaardeniers. Bij het hele proces van wijnmaken schakelen zij steeds meer deskundige oenologen in.
• Enten van Europese wingerds op Amerikaanse stokken, waardoor deze druifluisresistent zijn geworden.
• Klimaatverandering.

Enkele klassieke wijndruiven

Riesling (zie afbeelding)
De Riesling geeft over het algemeen zeer goede wijn.
Deze druif is uitermate geschikt in niet te warme klimatologische omstandigheden. (Cool climate gebieden)
De Riesling wordt vooral in Limburg verbouwd.

Chardonnay

• De Chardonnay rijpt te laat voor ons land.
• Deze druif is zeer gevoelig voor schimmels.

Müller Thurgau

• De Müller Thurgau wordt ook wel Rivaner genoemd en geeft smakelijke, maar eenvoudige wijnen.
• In Nederland wordt deze druif vooral in Zuid-Limburg verbouwd.
• De Rivaner geeft een hoge opbrengst.

Cabernet Sauvignon

• De Cabernet Sauvignon is misschien wel beroemdste druif aller tijden.
• Deze druif rijpt te laat voor Nederland.
• De wijngaardeniers verbouwen kruisingen met Cabernet Sauvignon, omdat die wel op tijd voor ons land rijpen.
• Bovendien zijn de kruisingen schimmeltolerant.

Auxerrois: (zie afbeelding)
De Auxerrois is van oorsprong een Luxemburgs ras.
Deze druif wordt vooral in Limburg en Gelderland verbouwd.
Een nadeel van de Auxerrois is de niet erg hoge opbrengst..
Een voordeel is de matige ziektegevoeligheid.

Pinot Noir

• De Pinot Noir wordt nagenoeg alleen voor het produceren van rode wijn gebruikt.
• De druif geeft een redelijke opbrengst.
• Hij rijpt redelijk op tijd voor Nederland, maar wordt alleen in Zuid Nederland verbouwd.
• De Pinot Noir is niet al te gevoelig voor ziekten.

De Dornfelder

• De Dornfelder is van oorsprong een Duits ras.
• De druif vormt grote trossen.
• Dit ras heeft een relatief grote opbrengst.
• De Dornfelder rijpt vanaf midden oktober.
• Het is een ras dat gevoelig is voor schimmelziekten.

Enkele nieuwe druivenrassen

Solaris:

• De Solaris is een Chardonnay-achtig ras.
• De druif groeit erg goed.
• De rijping is al vanaf augustus.
• De Solaris wordt veel in Nederland gebruikt.
• Deze druif kan gemengd worden.

Johanniter (zie afbeelding)
De Johanniter is van oorsprong Duits. (Freiburg)
De druif is een afstammeling van o.a. de Riesling. (wijn lijkt erop)
Ook dit ras wordt veel in Nederland gebruikt.
De rijping is half oktober.

Cabernet Colonjes

• De Cabernet Colonjes is ontwikkeld door de Zwitserse druivenkweker Valentin Blattner.
• Het is een goede resistente druif.
• Dit ras is een uitstekende nieuwkomer binnen de druiventeelt.

Pinotin

• De Pinotin is snel een populaire blauwe druif geworden.
• Ook dit ras is ontwikkeld door de Zwitserse druivenkweker Valentin Blattner.
• De druif is schimmeltolerant.
• Veel Nederlandse wijngaardeniers gebruiken de Pinotin.

Marechal Foch (zie afbeelding)
De Marechal Foch is van oorsprong Frans.
Het ras kan op koelere plaatsen worden geteeld.
De wijn is Beaujolaisachtig en Bordeauxachtig.
Ook deze druif wordt in Nederland gebruikt.

Regent

• De Regent is zeer resistent tegen schimmelziekte.
• De druif wordt veel in Nederland gebruikt.

Rondo

• De Rondo is een diepblauwe druif.
• Het ras vormt behoorlijk grote trossen.
• Ook deze druif wordt veel gebruikt in Nederland.
• De wijn kan de concurrentie aan met buitenlandse rode wijnen.

Wijngaarden van 1 hectare of groter in Nederland

Gelderland
Wijnhoeve De Veluwe	Betuws Wijndomein	Berg Skal	Wijngoed De Hennepe	Biologische Wijngaard Slingehorst	Wijnhoeve Hof van Gelderland	Chateau Bejo
Wijnhoeve de Heikant	Wijngaard Reeborghesch	Wijngaard´t Heekenbroek	Wijngaard de Holdeurn	Wijngaard de Plack	Wijngaard De Heikamp	Wijngaard de Braoke
Domein Hof te Dieren	Wijngaard Hesselink	Wijngoed Kranenburg	Wijngoed Kranenburg	Wijngaard De Beekerij	Wijngoed Avitera	Wijngoed Montferland
Wijngoed Dierkinck	Wijngaard Telgt	Domein Besselinkschans	Wijngaard Duetinghem 838	Wijngaard Klein Amerika	Valkeniersbulten	Wijnhoeve Elanova
Château Cinemec
Limburg
Apostelhoeve	Biologisch Domein Aldenborgh	Domein de Wijngaardsberg	Wijngoed Thorn	Chateau Gilbert	Op gen Heugde	Hoeve Nekum
Wijngaard Elkandré	Wijngaard Hoeve Roozendael	Wijngaard St. Martinus	Wijngoed Fromberg	Domein De Stad Maastricht	Wijngaard de Boekenderhof	Wijnhoeve Limburgergaard
Wijndomein de Planck
Overijssel
Hof van Twente	Wijngaard De Reestlandhoeve	Wijngaard Baan	Wijngaard De Lutter Esch	Wijngaard Ulleveld	Wijngaard Varsenerhof	Wijngaard De Ziel
Wijngaard de Tappenmars	Wijnstaete Op den Pas
Noord-Holland
De Acker van Thijmen	Wijndomein de Slootgaert	Wijngaard Amsteltuin	Zwirs Wijngaard	Wijngaard de Swanenplaats	Beemster Wijngaard	Wijngaard Saalhof
Noord- Brabant				Zuid- Holland		Friesland
De Daalgaard	Wijngaard Hof van Baarle	Wijngaard de Linie	Wijndomein van der Herstraten	Domein de Vier Ambachten	Wijngaard De Rijsakker	Wijngoed Morren
Zeeland				Utrecht	Drente	Groningen
't Vierendeel	De Druiverank	Wijngaard De Oorsprong	De kleine Schorre	Wijngaard a/d Breede Beek	Wijngaard Havelte	Wijngaard Cruoninga

Groesbeek: het grootste wijndorp van Nederland

Het Gelderse heuveldorp Groesbeek is de afgelopen jaren uitgegroeid tot het grootste wijndorp van Nederland. Daar vinden ieder jaar de Nederlandse Wijnfeesten plaats met een gevarieerd programma voor alle wijnkenners en wijnliefhebbers. Een vast onderdeel van deze week is de open dag van de Nederlandse wijngaardeniers. Voor de liefhebbers een leuk en informatief dagje uit.