Joodse rituele spijsbereiding -spijswetten- kosjer voedsel

De algemene voedingsleer en de rituele spijsbereiding nemen een zeer belangrijke plaats in binnen het Jodendom. Volgens Bijbelse voorschriften mag het Joodse volk bepaalde dingen wél en bepaalde dingen niet eten. Het voedsel dat geoorloofd is heet 'kosher'. Niet kosher voedsel heet treife voedsel. Alle wetten en gewoonten aangaande ritueel geoorloofd voedsel worden gezamenlijk aangeduid met de term 'kasjroet'.

De term kosher

De term kosher komt van het Hebreeuwse woord kasher, dat 'geschikt' of 'passend' betekent. De term kasher komt in de Bijbel slechts driemaal voor:

1. Ester 8:5
2. Prediker 10:10
3. Prediker 11:6

In deze drie gevallen wordt het woord niet gebruikt in verband met voedsel. In de latere Rabbijnse literatuur en voorschriften wordt de term 'kasher' toegepast om cultusobjecten en andere zaken aan te duiden, die ritueel geschikt en geoorloofd zijn. Zo kan een Tora-rol 'kasher' zijn, of een mezoeza, of tefillien of seks.

De spijswetten

Wat de spijswetten betreft zijn alle vruchten en groenten geoorloofd. Dit kan afgeleid worden uit Genesis 1:29 waar staat:
"En God zei: 'zie, Ik geef u al het zaaddragende gewas, dat op de oppervlakte van de gehele aarde is en al het geboomte, waaraan zaaddragende vruchten zijn; het zal u tot voedsel zijn.'"
Wel zijn er voorschriften en wetten, die het gebruik van alle landbouwproducten nader bepalen.

Na de zondvloed werd aan Noach en zijn familie de toestemming gegeven óók dierlijk voedsel te nuttigen, hetgeen in Genesis 9:3 wordt vermeld:
"Alles wat zich beweegt, wat levend is zal u tot spijs zijn; evenals het groene gewas geef Ik u alles."

Maar in Genesis 9:4 staat vervolgens: "Maar vlees met zijn ziel, zijn bloed, zult u niet eten." Men mag dus wel vlees eten maar dit dient zonder bloed te zijn. Bloed is namelijk onmisbaar voor het leven. Nefesh wordt hier als 'ziel' vertaald, maar betekent ook 'leven'.

In Leviticus 17:11 staat: "Want het leven van het vlees is in het bloed." In Leviticus 17:14 staat: "...want het is de ziel (of leven) van alle vlees..."

Om deze reden wordt de beperking, dat men geen vlees met bloed mag eten (Genesis 9:4) later verder uitgebreid. In Leviticus 3:17 staat: "...geen vet noch bloed zult u eten.". En in Leviticus 19:26 staat: "Gij zult niets met bloed eten..."

Daarnaast mag alleen van een dier worden gegeten dat speciaal gedood is om tot voeding te dienen. Een dier dat om een andere reden stierf, mag niet als voedsel worden gebruikt.

Melk- en vleesproducten

Melk- en vleesproducten mogen nooit samen gegeten worden of in contact met elkaar komen. In Exodus 23:19, Exodus 34:26 en Deuteronomium 14:21 staat: "Gij moogt geen bokje koken in de melk zijner moeder."

In de keuken worden melk- en vleesproducten strikt van elkaar gescheiden. In de kosjere keuken zijn er gescheiden sets eetgerei, theedoeken, etc.

Na de Openbaring die Mozes van God ontving werd de beperking van het geoorloofde dierlijke voedsel uitgebreid. Alleen reine dieren mogen worden gegeten. Rein betekent in dit verband ritueel geoorloofd. In Leviticus 2 en Deuteronomium 14 staan beschreven wat reine dieren zijn. Alleen reine dieren mochten destijds in de Tempel geofferd worden.

Meer over Kasjroet is te lezen in mijn special Het voeren van een koshere huishouding. © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Bereiding (Eten en Drinken) op 21-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kasjroet: kosher voedsel: Kasjroet is een voorschrift in de Tora waar geen rationele verklaring voor wordt gegeven. De mens kan zich door middel van het Kasjroet geestelijk verheffen. Hij wordt minder slaaf…
• Kasjroet: kosher voedsel, de gevolgen thuis: In het artikel 'Kasjroet: kosher voedsel' ging ik in op de 3 wetten die van toepassing zijn. In dit artikel behandel ik de gevolgen thuis. Het kasjroet leert u he…
• Waarom Kasjroet?: Het Kasjroet mag een Goddelijk gebod zijn, toch heeft God ons wat van Zijn bedoelingen duidelijk gemaakt. God is niet willekeurig geweest bij het bepalen van de wel en niet toegestane soort…
• Joodse rituele spijsbereiding - kosjer slachten van dieren: Het slachten van ritueel geoorloofde dieren noemt men in het Hebreeuws 'sjechieta'. Wanneer men een dier slacht, dient dat op zodanige wijze te geb…
• Kosjer voedsel bereid door een kenner van Joodse spijswetten: De Joodse spijswetten zijn zo gecompliceerd dat de voedselproductie niet door leken kan worden bereid. Een aantal basisproducten zoals vlees, kaa…